Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Adasoğanı (Drimia maritima), Akdeniz kıyılarında kurak yamaçlarda yetişen, yarısı toprak üstünde duran iri soğanlı ve yazın sonunda uzun çiçek sapı çıkaran zehirli bir bitkidir. Deniz soğanı olarak da bilinir. Hiçbir kısmı yenmez.
Botanik özellikleri
Drimia maritima, tek bir iri soğandan gelişen çok yıllık bir bitkidir. Soğan genellikle yarı yarıya toprak üstünde kalır, çapı on beş santimetreyi aşabilir ve ağırlığı bir kilogramın üstüne çıkabilir. Dış kabuklar kâğıtsı, kahverengimsi ya da kırmızımsıdır. Eskiden bu bitki Urginea maritima adıyla da anılırdı.
Yapraklar sonbaharda belirir, kış boyunca büyür ve yaz başında kurur. Çiçek sapı ise yaprakların kuruduğu yaz sonu ile sonbahar başı arasında, yaprakları olmadan, bir metreye yaklaşan uzunlukta çıkar. Sapın üzerinde çok sayıda küçük, beyaz çiçek sık bir salkım oluşturur.
Tarihçe
Adasoğanı antik çağdan beri bilinen bir bitkidir. Dioskorides De Materia Medica'da skilla adıyla anar. Plinius, Naturalis Historia'da denizsoğanının evlerin kapısına asıldığında kötülüklerden koruduğu inancına yer verir. Bu tür anlatılar bilimsel veri değil, eski çağlardan kalan halk inançlarıdır.
Türkçede ada soğanı ve deniz soğanı adları bitkinin kıyı ve adalardaki yaygınlığından gelir. Cinsin adı Drimia, Yunanca keskin ve acı anlamındaki drimys sözcüğüyle ilişkilendirilmiştir. Bitkinin bazı türleri tarih boyunca kemirgenlere karşı yem olarak anılmış, ancak bu anlatımlar, bitkinin ne kadar zehirli olduğunu da gösterir.
Kültürdeki yeri
Adasoğanı sıcak, kurak ve güneşli yamaçlarda, kıyı kumullarında ve maki alanlarında yetişir. Türkiye'nin Ege, Akdeniz ve Marmara kıyılarında doğal olarak bulunur. Yaz kuraklığına uyum sağlamış, yaz sonunda çiçek açan bir geofittir.
Bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilebilir; ancak soğanı ve dokusu zehirli olduğu için çocuk ve hayvanların bulunduğu alanlarda kullanılmamalıdır. Bitkiyle çalışırken eldiven kullanılması önerilir, çünkü özsuyu bazı kişilerde cilt tahrişine yol açabilir. Doğadaki soğanlar sökülmemeli, korunmalıdır.
Mutfakta
Adasoğanı mutfakta kullanılmaz. Soğanı, yaprağı ve çiçek sapı zehirlidir; hiçbir biçimde yemeğe katılmaz, yenmez ve içilmez. Adının soğan olması ve görünümü yanıltıcı olmamalıdır; yenen soğanlarla ilgisi yoktur.
Bitkinin kurutulmuş ya da dilimlenmiş parçaları herhangi bir nedenle bulunuyorsa, yalnızca uzman bilgisiyle ele alınmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde, etiketli ve kapalı bir kapta saklanmalıdır. Yeme ya da şüpheli temas olduğunda derhâl bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Adasoğanı nedir?
Adasoğanı, iri ve yarı açıkta duran soğanıyla bilinen, Akdeniz kıyılarında yetişen zehirli bir bitkidir; deniz soğanı olarak da adlandırılır.
Adasoğanının Latince adı nedir?
Bilimsel adı Drimia maritima (L.) Stearn'dır; eski adı Urginea maritima'dır ve kuşkonmazgiller (Asparagaceae) familyasındandır.
Adasoğanı nerede yetişir?
Akdeniz havzasında, Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında kurak ve güneşli yamaçlarda yetişir.
Adasoğanı yenir mi?
Hayır. Zehirlidir ve yenmez; yalnızca uzman bilgisiyle ele alınmalıdır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica Plinius, Naturalis Historia Davis, P.H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands Mabberley's Plant-Book (Cambridge University Press) Kew Science, Plants of the World Online (POWO) Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü (TDK, 1994)