Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Armut (Pyrus communis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Armut fotoğraf 1Armut fotoğraf 2Armut fotoğraf 3Armut fotoğraf 4Armut fotoğraf 5Armut fotoğraf 6
Fotoğraflar: Rhododendrites, CC BY-SA 4.0 · Augustus Binu : flickr, CC BY-SA 3.0 · Zhangzhugang, CC BY-SA 4.0 · Rasbak, CC BY-SA 3.0 · Uoaei1, CC BY-SA 4.0 · Basotxerri, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Armut

Pyrus communis L.

Diğer adları
Adi armut, kültür armudu; çeşitler: Deveci, Ankara, Santa Maria, Williams; İngilizce: pear, common pear
Familya
Rosaceae (Gülgiller)
Kullanılan kısım
Meyve (taze ve kurutulmuş)

Armut (Pyrus communis L.), gülgillerden, Avrupa ve Batı Asya kökenli bir meyve ağacıdır. Anadolu'da yüzyıllardır yetiştirilen sayısız yerel çeşidi vardır; Deveci ve Ankara armudu bunların en bilinenleri arasındadır. Hem taze hem kurutulmuş olarak tüketilir.

Botanik özellikleri

Pyrus communis, boyu on-on beş metreye ulaşabilen, yaprak döken ve uzun ömürlü bir ağaçtır. Yaprakları yumurta biçimli, kenarları ince dişli ve üst yüzü parlaktır. İlkbaharda, yapraklardan hemen önce ya da onlarla birlikte açan beyaz çiçekleri, beş taç yapraklı ve kümeler hâlindedir. Meyve botanik olarak elmayla aynı yapıda bir "yalancı meyve"dir; yani yenen kısım çiçek tablasının büyümesiyle oluşur.

Armutlar, iç dokularında taş hücresi adı verilen sert, kumsu parçacıklar bulundurmasıyla tanınır. Ağaç derin, iyi drene olan topraklarda, ılıman iklimlerde en iyi gelişir; çiçeklenme dönemindeki geç donlara karşı hassastır. Tür, çoğunlukla başka bir armut ya da ayva anacı üzerine aşılanarak çoğaltılır.

Tarihçe

Armut, Avrupa ve Batı Asya'da binlerce yıldır yetiştirilir; Homeros ve Plinius gibi antik yazarlar armuttan söz eder. Plinius, Naturalis Historia'da Roma döneminde onlarca armut çeşidinin tanındığını yazar. Anadolu, Kafkasya ve çevresi türün çeşitlenme alanlarından biri sayılır; Davis'in Flora of Turkey eseri, Türkiye'de birçok yabani Pyrus türünün yetiştiğini gösterir.

Türkiye'de armut yetiştiriciliği Osmanlı'dan bu yana yaygındır; çeşitlerinin adları çoğunlukla yöre isimleriyle anılır. Ankara armudu Ankara ve çevresine özgü çeşit olarak, Deveci ise Anadolu'nun iç bölgelerinde uzun ömürlü ve sert etli bir çeşit olarak bilinir. Armut, halk edebiyatında ve atasözlerinde de sıkça geçen bir meyvedir.

Kültürdeki yeri

Armut ağacı, aşı ile üretilir ve dikimden birkaç yıl sonra meyve vermeye başlar. Çeşide göre meyveler yaz ortasından sonbahar sonuna kadar toplanır. Birçok armut çeşidi ağaçta tam olgunlaşmaz; sert hâlde toplanıp serin ortamda bekletilerek olgunlaştırılır, bu yüzden tadı ve dokusu daha iyi gelişir.

Kış armutları serin depolarda aylarca saklanabilir. Türkiye'de armut üretimi Ankara, Bursa, Konya, Karaman, Eskişehir ve Sakarya çevresinde yoğunlaşmıştır. Uygun bakımla ağaçlar elli yıl ve daha uzun süre meyve verebilir.

Mutfakta

Armut çiğ yenir, kompostoya ve reçele katılır, şurupla pişirilir ve tatlılarda kullanılır. Türk mutfağında armut kompostosu, armut tatlısı ve kuru armut hoşafı bilinen lezzetlerdir. Meyve ayrıca peynirle servis edilir, salatalara ve etli yemeklere de katılır.

Kurutulmuş armut, dilimlenip güneşte ya da kurutma ünitelerinde kurutulur; kış aylarında hoşaf ve komposto için saklanır. Taze armut buzdolabında birkaç hafta dayanır; kuru armut serin, kuru ve hava almayan bir kapta saklanır.

Sık sorulan sorular

Armut nedir?

Armut (Pyrus communis), gülgiller familyasından, Avrupa ve Batı Asya kökenli bir meyve ağacıdır.

Latince adı nedir?

Pyrus communis L.; Rosaceae (Gülgiller) familyasındandır.

Deveci armudu nedir?

Deveci, Anadolu'da yaygın yetiştirilen, sert etli ve uzun süre saklanabilen bir armut çeşididir.

Nasıl saklanır?

Taze armut serin yerde ya da buzdolabında, kurusu ise kuru ve hava almayan kapta saklanır.

Kaynaklar

Plinius, Naturalis Historia
Davis, P.H. (ed.). Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T. (1994). Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK
Mabberley's Plant-Book
FAO, Pear production and varieties
Kew Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp