Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Siyah banotu, banotu, bendotu (yöresel); İngilizce: henbane, black henbane
Familya
Solanaceae (Patlıcangiller)
Kullanılan kısım
Yenmez; yalnızca botanik ve tarihsel ilgi konusudur
Ban otu (Hyoscyamus niger), patlıcangiller familyasından, çok zehirli, tüylü ve kokulu bir yabani bitkidir. Antik çağlardan beri kitaplarda adı geçer. Bitkinin her kısmı zehirlidir; yenmez, çay yapılmaz, evde denenmez.
Botanik özellikleri
Hyoscyamus niger, 1-2 yıllık, 30-80 cm boylanan, yapışkan tüylerle kaplı, kendine özgü ağır kokulu bir bitkidir. Yaprakları dalgalı kenarlı ve loblu, çiçekleri soluk sarı, damarları mor ağsı çizgilidir. Meyve, üstü kapaklı, küp biçimli bir kapsüldür ve kalıcı çanak yaprağı ile sarılır.
Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da yayılır; Türkiye'de ekili ve bozulmuş alanlarda, yol kenarlarında ve harabe çevrelerinde görülür. Tohumlar toprakta uzun yıllar canlı kalabilir. Bitki Solanaceae familyasında patlıcan, patates, domates ve tütünle akrabadır.
Tarihçe
Hyoscyamus adı Antik Yunancadan gelir; Dioskorides De Materia Medica eserinde bu bitkiyi ve çeşitlerini anlatır, Plinius de Naturalis Historia'da bitkinin tehlikeli yönlerine değinir. Orta Çağ Avrupa'sında ban otunun efsanelerde ve büyücülük anlatılarında yer aldığı aktarılır.
Orta Çağ'da bazı Avrupa yörelerinde biranın ban otuyla katıldığı anlatılır; bu uygulamanın yaygınlığı konusunda kesin bilgi azdır. Bitki bugün zehirli bitki rehberlerinde ve botanik bahçelerinde yer alır.
Kültürdeki yeri
Ban otu, Avrupa halk kültüründe ve edebiyatta zehir ve büyüyle ilişkilendirilen bitkilerden biridir. Shakespeare'in Hamlet oyununda, bir kulağa zehir dökülmesi sahnesinde kullanılan zehir kimi yorumlarda bu bitkiyle ilişkilendirilir.
Türkiye'de ban otu yöresel adlarla bilinir, tarla kenarlarında rastlanır. Zehirli oluşu nedeniyle çocukların ve hayvanların ulaşabileceği yerlerde sökülmesi önerilir; toplayanların eldiven kullanması gerekir.
Mutfakta
Ban otu mutfakta kullanılmaz. Bitkinin tohumu ve yaprakları çok zehirlidir; gıda, baharat, çay ya da içecek olarak tüketilmesi tehlikelidir ve kesinlikle yapılmamalıdır.
Bitki ürün olarak satılmaz; yabani bitkinin yanlış tanınıp başka otlarla karıştırılması ciddi tehlike taşır. Yabani ot toplarken türün kesin tanınması şarttır, emin olunmayan hiçbir bitki toplanıp tüketilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Ban otu nedir?
Ban otu, Hyoscyamus niger adlı, patlıcangillerden, çok zehirli ve yapışkan tüylü bir yabani bitkidir.
Ban otunun Latince adı nedir?
Latince adı Hyoscyamus niger L. olup Solanaceae familyasındandır.
Ban otu yenir mi?
Hayır. Tüm kısımları çok zehirlidir; yemek, çay veya baharat olarak asla tüketilmez.
Ban otu nerede yetişir?
Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da, Türkiye'de ise ekili alanlarda, yol kenarlarında ve harabelerde yetişir.
Kaynaklar
Dioskorides. De Materia Medica. Plinius. Naturalis Historia. Davis, P. H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press. Grieve, M. A Modern Herbal (1931). Kew Plants of the World Online (POWO), Hyoscyamus niger kaydı.