Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Basur otu (halk adı), küçük düğün çiçeği, bahar sarısı (yöresel); İngilizce: lesser celandine, pilewort
Familya
Ranunculaceae (Düğünçiçeğigiller)
Kullanılan kısım
Yenmez (çiğ zehirlidir); botanik ilgi konusudur
Basur otu (Ficaria verna), ilkbaharın ilk haftalarında parlak sarı çiçekleriyle yer yüzeyini kaplayan, düğünçiçeğigillerden küçük bir bitkidir. Basur otu, bitkiye verilmiş bir halk adıdır. Çiğ tüketilmesi zehirlidir, yenmez.
Botanik özellikleri
Ficaria verna, 5-30 cm boylanan, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Yaprakları yumuşak, parlak, yürek biçimine benzer ve kısa saplıdır; kökleri toprak altında yumru gibi şişkin ve parmak şeklindedir. Yaprak koltuklarında küçük soğancıklar (bulbil) oluşabilir.
Çiçekleri 8-12 parlak sarı taç yapraklıdır; ışık altında yıldız gibi açılır ve havanın kapanmasıyla kapanır. Bitki erken ilkbaharda çiçek açar ve yazın başında yeryüzünden kaybolur. Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da nemli ormanlarda, dere kenarlarında, çayırlarda yaygındır; Türkiye'de de bulunur.
Tarihçe
Bitki eski adıyla Ranunculus ficaria L. olarak Linnaeus tarafından tanımlanmış; sonraki araştırmalarda Ficaria cinsine ayrılarak Ficaria verna Huds. adı benimsenmiştir. Ad bazı kaynaklarda eş anlamlı olarak karışık kullanılır.
Orta Çağ otçuluk kitaplarında bitkinin yumru köklerinin görünümü nedeniyle halk adlarının doğduğu anlatılır; Grieve gibi derlemelerde pilewort adı bu geleneği yansıtır. Burada bu ad yalnızca bir halk adı olarak anılır. Romantik şair William Wordsworth, bitkiye ithaf ettiği şiirlerle onu İngiliz edebiyatında tanınır kılmıştır.
Kültürdeki yeri
Basur otu, İngiltere'de ve Avrupa'da baharın ilk müjdecilerinden sayılır; ormanın yer örtüsünü sarıya boyayan çiçekleri fotoğrafçıların ve doğa gözlemcilerinin sevdiği bir manzaradır. İngilizce lesser celandine adı, bitkinin büyük celandine ile benzer sarı çiçekler taşımasından gelir.
Bahçelerde bazı kişilerce süs bitkisi olarak yetiştirilir; ancak yumru ve soğancıklarıyla hızla yayıldığı için istilacı kabul edilebilir. Bitkinin çiğ tüketilmesi tehlikelidir; çocukların ve evcil hayvanların erişmemesi önerilir.
Mutfakta
Basur otu mutfakta çiğ olarak kullanılmaz; taze bitkide tahriş edici bir madde (protoanemonin) bulunur ve çiğ tüketilmesi zehirlidir. Bazı Avrupa yörelerinde ilkbaharda çiçeklenmeden önce yapraklarının uzun süre haşlanarak yeşillik olarak değerlendirildiği anlatılır; ancak bu uygulama uzman bilgisi gerektirir ve evde denenmemelidir.
Bitki ürün olarak yaygın satılmaz. Kırdan toplanıp saklanması önerilmez; yabani bitkilerin kesin tanınması gerekir, emin olunmayan hiçbir bitki tüketilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Basur otu nedir?
Basur otu, Ficaria verna adlı, ilkbaharda sarı çiçek açan, düğünçiçeğigillerden küçük bir bitkinin halk adıdır.
Basur otunun Latince adı nedir?
Latince adı Ficaria verna Huds. olup eski adı Ranunculus ficaria L.'dir.
Basur otu çiğ yenir mi?
Hayır. Çiğ bitki zehirlidir; yenmez.
Basur otu nerede yetişir?
Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da nemli orman ve dere kenarlarında; Türkiye'de de nemli yerlerde yetişir.
Kaynaklar
Davis, P. H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press. Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M. A Modern Herbal (1931). Kew Plants of the World Online (POWO), Ficaria verna kaydı.