Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Bergamot (Citrus × bergamia) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Bergamot fotoğraf 1Bergamot fotoğraf 2Bergamot fotoğraf 3
Fotoğraflar: James Steakley, CC BY-SA 3.0 · Rillke, CC BY-SA 3.0 · Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Bergamot

Citrus × bergamia Risso & Poit.

Diğer adları
Bergamut, bergamot portakalı (yöresel); İngilizce: bergamot orange
Familya
Rutaceae (Sedefotugiller)
Kullanılan kısım
Meyve kabuğu ve kabuk yağı

Bergamot (Citrus bergamia), turunçgillerden, Güney İtalya'da Calabria kıyılarında yoğun yetiştirilen, kokulu kabuğuyla tanınan küçük bir ağaçtır. Kabuğundan elde edilen yağ, Earl Grey çayının karakteristik aromasının kaynağıdır ve parfümeride kullanılır. Meyvesi yenmekten çok kabuğu için yetiştirilir.

Botanik özellikleri

Citrus bergamia, Rutaceae familyasından, 4-5 metreye kadar boylanan, dikenli ya da dikensiz, yaprakları parlak yeşil ağaçtır. Çiçekleri beyaz ve kokuludur; meyve, armut biçiminde ya da yuvarlak, olgunlaşınca sarı renkli ve ekşi sulu bir turunçgil meyvesidir. Kabuk, çok sayıda yağ bezesi içerir.

Kökeni konusunda tek bir görüş yoktur; limon ile turunç arasında bir melez olduğu yaygın olarak öne sürülür. Isıya ve soğuğa duyarlıdır; ekonomik üretim, Calabria'nın Reggio kıyı şeridinde yoğunlaşmıştır. Bergamot adı ile bazı ülkelerde Monarda cinsi otsu bitkiler de anıldığı için bu iki bitki karıştırılmamalıdır.

Tarihçe

Bergamot yağının 17. yüzyıl başlarından itibaren İtalya'da bilindiği ve Calabria'da üretildiği aktarılır. Adın kökenine dair bir görüş, Kuzey İtalya'daki Bergamo kentinden, bir diğeri Türkçe beg-armudi (beyin armudu) sözcüğünden geldiği yönündedir; kesin bir sonuç yoktur.

18. yüzyılda Cologne tipi kolonya ve parfümlerde kullanımı yayılmış, Calabria bölgesi dünya üretiminin başlıca merkezi olmuştur. Bergamot yağı bugün de parfümeri ve gıda aromasında önemli bir ham maddedir.

Kültürdeki yeri

Earl Grey çayı, siyah çaya bergamot yağı eklenerek hazırlanan aromalı çaydır. Adı, 19. yüzyılda İngiltere başbakanlığı yapan Earl Grey'e dayandırılır; çayın ilk ortaya çıkışına dair anlatılar farklılık gösterir.

Parfümeride bergamot, kolonya ve birçok koku kompozisyonunun taze, narenciye notasıdır. Calabria'da yetiştiriciler, dar bir kıyı şeridinde yetiştirilen bu meyvenin kültürel kimliklerinin parçası olduğunu vurgular.

Mutfakta

Bergamot meyvesi genel olarak taze yenmez, çünkü etinin ekşi ve acı olması nedeniyle yaygın bir sofra meyvesi sayılmaz. Kabuğu rendelenip tatlı, bisküvi ve çay harmanlarında aroma verici olarak kullanılır; kabuk reçeli ve şekerlemesi yapılır. Earl Grey çayı, bergamot yağı veya kabuk aromasıyla hazırlanır.

Kurutulmuş bergamot kabuğu hava almayan kavanozda, serin ve ışık görmeyen yerde saklanır. Bergamot aromalı çaylar, kokuyu korumak için kapalı kutuda tutulur.

Sık sorulan sorular

Bergamot nedir?

Bergamot, kabuğundaki kokulu yağıyla tanınan, Calabria'da yoğun yetiştirilen küçük bir turunçgil ağacıdır.

Bergamotun Latince adı nedir?

Latince adı Citrus × bergamia Risso & Poit. olup Rutaceae familyasındandır.

Bergamot ve Earl Grey çayı arasında nasıl bir ilişki var?

Earl Grey çayı, siyah çaya bergamot kabuk yağı eklenerek aromalandırılan bir çaydır.

Bergamot nasıl saklanır?

Kurutulmuş kabuk, hava almayan kavanozda serin ve karanlık yerde saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Grieve, M. A Modern Herbal (1931).
Kew Plants of the World Online (POWO), Citrus bergamia kaydı.
FAO, narenciye üretimi yayınları.

WhatsApp