Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Myristica fragrans Houtt. (tohumun kırmızı zarı, aril)
Diğer adları
Hindistan cevizi çiçeği, Muskat çiçeği, Mace
Familya
Myristicaceae (Hindistan cevizigiller)
Kullanılan kısım
Tohumu saran kırmızı zar (aril); tohumun kendisi muskat/hindistan cevizidir
Besbase, aynı ağacın tohumu olan hindistan cevizini (muskat) saran kırmızı, ağ biçimli zardır. Kurutulunca altın sarısı bir renge dönen bu zar, tarçını ve karanfili anımsatan, ince ve sıcak bir kokuya sahiptir.
Botanik özellikleri
Besbase veren bitki, her dem yeşil, orta boylu bir ağaç olan Myristica fragrans'tır. Yaprakları parlak, uzun eliptik ve deri gibidir. Ağaç erkek ve dişi bireyler halinde ayrı olabilir; çiçekler küçük, sarımsı ve mumsu görünümlüdür. Meyve, yaklaşık bir şeftali büyüklüğünde, sarı renkli etli bir yapıdadır; olgunlaşınca ikiye yarılır ve içindeki parlak koyu renkli tohumu, onu saran kırmızı zarı ortaya çıkarır.
Tohum kurutulduğunda muskat, tohumu saran kırmızı zar ise kurutulup yassı parçalar halinde besbase olarak ayrılır. Ağaç Endonezya'daki Banda Adaları'na özgüdür ve bugün Grenada, Hindistan, Sri Lanka gibi sıcak, nemli bölgelerde de yetiştirilir. Türkiye'de yetişmez, ithal edilir.
Tarihçe
Muskat ve besbase, Banda Adaları'ndan uzun baharat yoluyla Orta Doğu'ya ve Avrupa'ya ulaşmıştır. Orta Çağ'da çok pahalı ve değerli bir baharat olarak kabul edilmiş, on yedinci yüzyılda Hollandalılar adalar üzerinde sıkı bir tekel kurmuştur. Baharat ticareti nedeniyle yaşanan rekabet tarihin önemli olaylarından biridir.
İngilizcede mace, Fransızca macis adlarıyla bilinir.
Kültürdeki yeri
Osmanlı mutfağında besbase, pilav, et yemekleri ve şerbetlerde baharat olarak kullanılmıştır. Eski ev reçetelerinde birçok karışımda tarçın ve karanfille birlikte anılır. Hafif narin kokusu, saray mutfağındaki zengin yemeklerle ilişkilendirilmiştir.
Avrupa'da ise Orta Çağ'dan bu yana besbase, tatlı ve etli yemeklerde, ayrıca şekerleme ve içeceklerde kullanılan bir baharattır.
Mutfakta
Mutfakta besbase bütün parçalar (bıçak ağzı biçimli dilimler) ya da öğütülmüş toz olarak kullanılır. Etli yemeklere, pilavlara, çorbalara, sosların hazırlanmasına, kek ve hamur işlerine, turşu salamuralarına ince bir baharat tonu verir. Kokusu muskata benzer ancak daha yumuşak ve narindir.
Çok az miktarda kullanılır; fazlası yemeğin tadına baskın çıkar. Bütün parçalar kapalı bir kavanozda, ışık ve nemden uzakta daha uzun süre kokusunu korur.
Sık sorulan sorular
Besbase nedir?
Besbase, muskat (hindistan cevizi) tohumunu saran, kurutulmuş kırmızı zarıdır.
Besbase ile muskat arasındaki fark nedir?
İkisi de Myristica fragrans ağacından gelir. Muskat tohumun kendisi, besbase ise tohumu saran kırmızı zardır; besbasenin kokusu daha ince ve hafiftir.
Besbase nerede yetişir?
Endonezya'daki Banda Adaları kökenli bir ağaçtan elde edilir, bugün tropik bölgelerde yetiştirilir. Türkiye'de yetişmez.
Besbase nasıl saklanır?
Bütün parçalar halinde kapalı bir kavanozda, kuru ve ışıktan uzak yerde saklanır.
Kaynaklar
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Dalby, A., Dangerous Tastes: The Story of Spices, British Museum Press, 2000.