Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Ciğer Otu (Pulmonaria officinalis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Ciğer Otu fotoğraf 1Ciğer Otu fotoğraf 2Ciğer Otu fotoğraf 3Ciğer Otu fotoğraf 4
Fotoğraflar: Nefronus, CC BY-SA 4.0 · Salicyna, CC BY-SA 4.0 · MurielBendel, CC BY-SA 4.0 · Stefan.lefnaer, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Ciğer Otu

Pulmonaria officinalis L.

Diğer adları
Ciğer otu, akciğer otu; İngilizce lungwort, Jerusalem sage; Almanca Lungenkraut
Familya
Boraginaceae (Hodangiller)
Kullanılan kısım
Çiçeklenme dönemindeki yaprak ve çiçekler

Ciğer otu, ilkbaharın başında açan pembe-mavi çiçekleri ve beyaz benekli yapraklarıyla tanınan, orman altı çok yıllık bir bitkidir. Adı, eski Avrupa'daki imza öğretisinden, yani bitkinin görünüşünün insan organlarına benzetilmesi geleneğinden gelir. Bu sayfada anlatılanlar tarihsel bir inancın aktarımıdır; bir iddia değildir.

Botanik özellikleri

Pulmonaria officinalis, 15-30 santim boylanan çok yıllık bir otsu bitkidir. Tabandaki yaprakları geniş, yumurta biçimli, üst yüzü açık yeşil zemin üzerine beyaz benekli ve sert tüylüdür. Çiçekler başlangıçta pembe, zamanla mavi-mor renge döner; aynı salkımda iki renk birlikte görülebilir. Çiçeklenme genellikle erken ilkbaharda olur ve yapraklar çiçeklendikten sonra tam olarak gelişir.

Bitki Orta ve Batı Avrupa'nın nemli yaprak döken ormanlarında, çalılık kenarlarında ve gölgeli yamaçlarında yetişir. Türkiye'de yayılışı sınırlıdır; kuzeybatıdaki serin ve nemli orman alanlarıyla ilişkilendirilir. Bahçelerde gölgeli köşeler için süs bitkisi olarak da yetiştirilir.

Tarihçe

Ortaçağ ve erken modern Avrupa'da bitkilerin görünüşlerinin, kullanılacakları organa işaret ettiği düşünülürdü; buna imza öğretisi denir. Bu öğretiye göre ciğer otunun benekli ve loblu yapraklarının akciğer dokusuna benzemesi, bitkinin o organla ilişkilendirilmesine yol açmıştır. Bu bir tarihsel inançtır; bilimsel bir doğrulaması yoktur ve bu sitede herhangi bir yarar iddiasının dayanağı olarak sunulmaz.

Bitkinin Latince adı pulmo, yani akciğer sözcüğünden türemiştir. Almanca Lungenkraut ve İngilizce lungwort adları da aynı geleneğin izini taşır. Grieve'in A Modern Herbal'ında ve eski Avrupa bitki kitaplarında bu bitkiye yer verilmiştir; bugün ise daha çok bahçecilik ve botanik ilgisiyle tanınır.

Kültürdeki yeri

Avrupa köy bahçelerinde ciğer otu, ilkbaharın ilk çiçekleri arasında sevilmiştir. Çiçeklerin pembeden maviye dönmesi, arılar için renk işareti olarak çalışır; bu özelliği botanik meraklılarının ilgisini çekmiştir. Benekli yaprakları nedeniyle bahçe gölgeliklerinde yer örtücü olarak yetiştirilir.

Türkiye'de ciğer otu bilinen bir bitki değildir; aktar kültüründe sınırlı biçimde yer alır ve çoğunlukla kurutulmuş yaprak olarak bulunur. Adı, Türkçe bitki sözlüklerinde yer alır ancak halk kültüründe yaygın bir yeri yoktur. Avrupa'da ise eski adların ve geleneksel anlatıların bir parçası olarak yaşar.

Mutfakta

Ciğer otu mutfakta yaygın bir bitki değildir. Bazı Avrupa yörelerinde genç yaprakların yenebilir bir yabani ot olarak anıldığı bildirilir, ancak bu yaygın bir mutfak geleneği değildir ve bu sitede yemek malzemesi olarak önerilmez. Esas olarak bahçe ve botanik ilgisiyle tanınır.

Kurutulmuş yapraklar, ağzı kapalı kavanozda, ışıktan ve nemden uzak serin bir yerde saklanır. Nemli kalırsa küflenebilir. Doğadan toplanacaksa doğru tür tanınmalı ve yalnızca izinli alanlardan toplama yapılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Ciğer otu nedir?

Ciğer otu, beyaz benekli yapraklara ve pembeden maviye dönen çiçeklere sahip, orman altında yetişen çok yıllık bir bitkidir. Bilimsel adı Pulmonaria officinalis L.'dir.

Ciğer otu adı nereden gelir?

Ad, Avrupa'daki imza öğretisine dayanır. Bu eski inanca göre bitkinin yaprak desenleri akciğer dokusuna benzetilmiştir. Bu, tarihsel bir inançtır ve bir iddia değildir.

Ciğer otunun Latince adı nedir?

Latince adı Pulmonaria officinalis L.'dir. Boraginaceae, yani hodan giller ailesindendir.

Ciğer otu nerede yetişir?

Orta ve Batı Avrupa'nın nemli, gölgeli yaprak döken ormanlarında yetişir. Türkiye'de yayılışı sınırlıdır.

Kaynaklar

Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.

WhatsApp