Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Daphne (Tilki Defnesi) (Daphne) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Daphne (Tilki Defnesi) fotoğraf 1Daphne (Tilki Defnesi) fotoğraf 2Daphne (Tilki Defnesi) fotoğraf 3
Fotoğraflar: Bene Riobó, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daphne (Tilki Defnesi)

Daphne spp. (Türkiye'de D. pontica L., D. mezereum L., D. oleoides Schreb., D. gnidioides Jaub. & Spach)

Diğer adları
Tilki defnesi, orman defnesi, kurt defnesi, çalı defnesi (yöreye göre değişir); mezereon, spurge laurel, daphne (İng.)
Familya
Thymelaeaceae
Kullanılan kısım
Süs bitkisi olarak yetiştirilir; hiçbir kısmı gıda olarak kullanılmaz

Daphne, Thymelaeaceae familyasına ait, Avrasya'da yüzden fazla türü bulunan çalımsı bir bitki cinsidir. Türkiye'de Karadeniz ormanlarından Toros'ların yüksek kesimlerine kadar birkaç türle temsil edilir. ZEHİRLİDİR; mutfak defnesi (Laurus nobilis) ile hiçbir ilgisi yoktur ve karıştırılmamalıdır.

Botanik özellikleri

Daphne cinsi, genellikle yaprak döken ya da yaprağını yıl boyu koruyan, küçük ve dalcıklı çalılardan oluşur. Çiçekleri kokulu, dört loblu, borumsu yapıdadır; türe göre beyaz, pembe, mor ya da sarımsı olabilir. Meyveleri küçük etli çekirdekli meyvelerdir ve olgunlaşınca kırmızı, siyah ya da sarı renk alır. Türkiye florasında D. pontica Karadeniz kuşağının nemli orman altlarında, D. oleoides ve D. gnidioides ise daha kurak ve kayalık yamaçlarda görülür.

Cins, Flora of Turkey'de birkaç tür ve alt türle işlenmiştir; bazı türler sadece belli dağ silsilelerinde yetişir. Yapraklar kısa saplı, bütün kenarlı ve çoğunlukla deri gibi serttir. Bitkinin kabuğu lifli ve sağlamdır; bu özelliği nedeniyle eskiden bazı yörelerde ip ve kâğıt yapımında lif kaynağı olarak anılmıştır. Çiçeklerin erken ilkbaharda, kimi türlerde yapraklardan önce açması bahçe düzenlemelerinde değerli kılar.

Tarihçe

Daphne adı Eski Yunanca'da defne anlamına gelir ve aynı zamanda Yunan mitolojisindeki peri kızı Daphne'nin adıdır. Efsaneye göre Apollon'dan kaçarken defne ağacına dönüşmüştür; bu nedenle cinsin adı ve defne yaprağından örülen taçlar uzun süre kültürde birbirine karışmıştır. Antik kaynaklardan Dioskorides ve Plinius, adı benzer birkaç bitkiyi ayrı başlıklar altında anar; bu da adlandırmadaki karışıklığın eski olduğunu gösterir.

Türkçe kaynaklarda Daphne türlerine halk arasında verilen adlar yöreden yöreye değişir ve çoğu kez gerçek defne ile karıştırılır. Baytop'un Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, bu adların hangi türe karşılık geldiğini kayda geçiren temel başvurulardan biridir. Modern botanikte cins, Thymelaeaceae familyasının tanınmış üyelerinden sayılır.

Kültürdeki yeri

ÖNEMLİ GÜVENLİK UYARISI: Daphne türleri ZEHİRLİDİR. Kabuk, yaprak, çiçek ve özellikle parlak renkli meyveler yenmez, çiğnenmez, çay ya da başka bir karışım olarak hazırlanmaz. Bitkinin özsuyu cilde değdiğinde tahriş yapabilir; budama ve dal toplama sırasında eldiven kullanılmalı, çocuklar ve evcil hayvanlar bitkiden uzak tutulmalıdır. Bu bitki aktarlarda gıda ya da baharat olarak satılmaz.

Daphne ile mutfak defnesi (Laurus nobilis L., Lauraceae) tamamen farklı bitkilerdir; yalnızca adları benzerdir. Defne yaprağı yemeklerde kullanılan yapraktır; Daphne'nin yaprakları ise yenmez. Kuşkulu bir yaprağı yemeğe katmadan önce türünün botanik olarak kesinleşmesi şarttır. Süs bahçelerinde kokulu çiçekleri nedeniyle yetiştirilen türler, yalnızca görsel amaçla ve güvenli mesafeden değerlendirilmelidir.

Mutfakta

Daphne türleri mutfakta kullanılmaz ve yenmez; yalnızca süs bitkisi olarak yetiştirilir. Bu nedenle çay, baharat, yemek aroması ya da herhangi bir yiyecek hazırlığında yer almaz. Yemeklerde kullanılan defne yaprağı Laurus nobilis türüne aittir ve Daphne ile karıştırılmamalıdır.

Süs bitkisi olarak bahçede yetiştirenler için: fide ve dallar çocukların ulaşamayacağı yerde tutulmalı, budama artıkları evcil hayvanların yiyemeyeceği biçimde uzaklaştırılmalıdır. Kurutulmuş mutfak defnesi ise hava almayan kapta, serin ve kuru yerde, ışıktan uzak saklanır; etiketli ambalajdan alınması, yanlış bitkiyle karışma riskini ortadan kaldırır.

Sık sorulan sorular

Daphne (Tilki Defnesi) nedir?

Daphne, Thymelaeaceae familyasına ait, çalımsı ve çoğunlukla kokulu çiçekli bir bitki cinsidir. Türkiye'de D. pontica, D. mezereum, D. oleoides ve D. gnidioides gibi türleri yetişir.

Daphne ile mutfak defnesi aynı bitki midir?

Hayır. Mutfak defnesi Laurus nobilis'tir ve Lauraceae familyasındandır. Daphne ise Thymelaeaceae familyasındadır, ZEHİRLİDİR ve yenmez.

Latince adı nedir?

Cins adı Daphne'dir; birden çok türü kapsadığı için kısaca Daphne spp. şeklinde yazılır.

Nerede yetişir?

Türüne göre Karadeniz ormanlarının nemli altlıklarında, iç bölgelerin kayalık yamaçlarında ve Toros yüksekliklerinde görülür.

Kaynaklar

Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994
Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press
Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Kew Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp