Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Uzun biber, hint uzun biberi, pipli, darfülfül; long pepper, Indian long pepper, pippali (İng.)
Familya
Piperaceae (Karabibergiller)
Kullanılan kısım
Olgunlaşmadan toplanıp kurutulan meyve başakları
Dar-ı fülfül, Piper longum L. türüne verilen eski Türkçe-Arapça kökenli addır; bitki halk arasında uzun biber olarak da bilinir. Güney Asya'da yetişen, tırmanıcı ya da yarı sürünücü çok yıllık bir bitkidir. Kurutulmuş meyve başakları, siyah biberle akraba, keskin kokulu bir baharat olarak ticarete konu olur.
Botanik özellikleri
Piper longum, Hindistan, Nepal, Sri Lanka ve Güneydoğu Asya'nın sıcak ve nemli bölgelerinde yetişen, ince gövdeli bir çok yıllık bitkidir. Yaprakları kalp biçimli, parlak ve koyu yeşildir. Çiçekler küçük ve sık olup silindirik başak halinde dizilir; olgunlaşınca bu başak, yan yana kaynaşmış çok sayıda küçük meyveden oluşan, 2 ila 5 cm boyunda, parmak biçimli bir yapıya dönüşür.
Başaklar yeşilken ya da kırmızımsı olduğunda toplanır, güneşte kurutulunca koyu gri-siyah renk alır. Aynı cinsteki Piper nigrum (siyah biber) ile aynı familyadandır; ancak sarkık salkım yerine bu uzun başak yapısıyla ayrılır. Türkiye'de doğal olarak yetişmez; ürün ithalatla gelir.
Tarihçe
Uzun biber, siyah biberden daha eski bir ticaret malı olarak kabul edilir ve Hindistan'dan Akdeniz dünyasına çok eski çağlardan beri taşınmıştır. Dioskorides De Materia Medica'da biberin farklı türlerini sayar, uzun biberi de ayrı olarak adlandırır. Plinius ise Naturalis Historia'da uzun biberin, siyah biber ve beyaz biberden farklı fiyatlarla satıldığını belirtir.
Orta Çağ'da Avrupa'da ve İslam dünyasında uzun biber yaygın bir baharattı; siyah biberin bol bulunur hale gelmesiyle Avrupa mutfağında önemini yitirdi. Osmanlı ve İslam dünyası kaynaklarında dar-ı fülfül adı, bu bitkiyi diğer biber türlerinden ayırmak için kullanılmıştır. Dar-ı fülfül, adındaki biber anlamındaki fülfül sözcüğüyle de bu akrabalığı gösterir.
Kültürdeki yeri
Dar-ı fülfül, Hint mutfağında ve baharat ticaretinde hâlâ tanınan bir üründür; pippali adıyla turşu, çeşni karışımları ve geleneksel garam masala benzeri harmanlarda yer alır. Eski Roma ve Orta Çağ Avrupa'sında ise siyah biberin yanında, pahalı baharatlar arasında sayılırdı. Bazı Akdeniz ve Orta Doğu mutfak geleneklerinde de benzer çeşni kullanımı vardır.
Türkiye'de baharat tezgâhlarında seyrek bulunur; daha çok aktarlarda ve uzmanlaşmış baharatçılarda görülür. Satın alırken Latince adı kontrol etmek, benzer görünümlü başka biber türleriyle karışmasını önler.
Mutfakta
Kurutulmuş başaklar bütün olarak ya da öğütülerek kullanılır. Tadı siyah biberi andıran ama daha keskin ve hafif tatlımsı kokulu olarak tarif edilir. Yemeklerde, pilavlarda, turşularda ve baharat harmanlarında az miktarda kullanılır; bütün başaklar çorba ve kuru yemek pişirirken tencereye atılıp çıkarılabilir.
Saklama için: bütün başaklar hava almayan kavanozda, serin, kuru ve ışıktan uzak yerde uzun süre dayanır. Öğütülmüş toz ise aromasını daha çabuk kaybettiğinden, kullanılmadan hemen önce dövülüp ezilmesi tercih edilir. Nem almış ya da küflenmiş başaklar tüketilmemelidir.
Sık sorulan sorular
Dar-ı fülfül nedir?
Piper longum L. türünün kurutulmuş meyve başaklarına verilen addır. Bitki Hindistan ve Güneydoğu Asya kökenlidir, halk arasında uzun biber olarak da bilinir.
Latince adı nedir?
Piper longum L. Familyası Piperaceae'dir.
Nerede yetişir?
Hindistan, Nepal, Sri Lanka ve Güneydoğu Asya'nın sıcak ve nemli bölgelerinde yetişir; Türkiye'de doğal olarak bulunmaz.
Nasıl saklanır?
Bütün başaklar hava almayan kavanozda, serin, kuru ve ışıktan uzak yerde saklanır; toz hâlinde ise küçük miktarlarda alınması önerilir.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica Plinius, Naturalis Historia Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994 Kew Plants of the World Online (POWO)