Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Domuz ayrığı (Dactylis glomerata L.), buğdaygiller familyasından, tutam tutam büyüyen çok yıllık bir çayır otudur. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu geniş bir alanda doğal olarak yetişir ve yem bitkisi olarak ekilir.
Botanik özellikleri
Domuz ayrığı, buğdaygiller (Poaceae) familyasından, çok yıllık ve sık tutamlar hâlinde büyüyen bir ottur. Gövdeleri dik, yaprakları uzun, şerit biçimli ve hafif mavimsi yeşildir. Yaprak kınları sıkıca gövdeyi sarar ve yaprak ayasının tabanı yassı bir yapı gösterir.
Çiçek durumu bir salkım biçiminde olup başak demetleri yumak gibi bir yanda toplanır; tür adındaki glomerata, Latincede "topaklanmış" anlamına gelir. Bitki serin ve nemli çayırlarda, orman kenarlarında ve yol kıyılarında rastlanan, gölgeye de dayanıklı bir türdür. Dactylis cinsi Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın birçok bölümünde doğal olarak yayılmıştır; Flora of Turkey'de ülkemizde de yaygın olarak kayıtlıdır.
Tarihçe
Domuz ayrığı eski çağlardan beri doğal çayırların tanıdık otlarındandır. Avrupa'da özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda yem bitkisi olarak ekilmeye başlandığı bilinir. Daha sonra Kuzey Amerika'ya ve diğer kıtalara da yem ve mera bitkisi olarak götürülmüş, bazı bölgelerde doğallaşmıştır.
İngilizce "orchard grass" adı, meyve bahçelerinin gölgeli altında iyi yetişmesinden gelir. Türkçede domuz ayrığı adı, bitkinin yaygın bir yabani ot ve mera bitkisi olarak yöre halkınca bilinen kullanımından kaynaklanmış olmalıdır. Baytop'un sözlüğünde de bu ad Dactylis glomerata ile ilişkilendirilir.
Kültürdeki yeri
Domuz ayrığı bugün esas olarak çayır ve mera bitkisi olarak değer görür. Hayvan beslemede kuru ot ve yeşil yem olarak kullanılır; erken ilkbahardan sonbahara kadar uzun süre yeşil kalması çiftçilerce tercih edilmesine neden olur. Karışım çayır tohumlarında başka buğdaygillerle birlikte ekilir.
Çayır otları arasında çiçeklenme döneminde bol polen verdiği için polen kaynağı olarak bilinir. Bu nedenle çayır ve park alanlarında bahar aylarında dikkat çeker. Süs amacıyla da bahçelerde çim karışımlarında yer alabilir.
Mutfakta
Domuz ayrığı mutfakta kullanılan bir bitki değildir; yemeklik ya da baharat olarak değerlendirilmez. Kullanımı yem ve çayır bitkisiyle sınırlıdır.
Tohum olarak ticarette satıldığında kuru, serin ve havadar bir yerde, nem almayan kese ya da çuvallarda saklanır. Kuru ot ise kapalı, yağmur almayan ve havalanan bir depoda tutulmalıdır; nemli kalırsa küflenebilir.
Sık sorulan sorular
Domuz ayrığı nedir?
Domuz ayrığı, buğdaygiller familyasından, tutam hâlinde büyüyen çok yıllık bir çayır ve yem bitkisidir.
Domuz ayrığının Latince adı nedir?
Latince adı Dactylis glomerata L. olup Poaceae familyasındandır.
Domuz ayrığı nerede yetişir?
Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın geniş bölümlerinde, çayır, mera ve orman kenarlarında doğal olarak yetişir.
Domuz ayrığı tohumu nasıl saklanır?
Nemden uzak, serin ve havadar bir yerde, kuru ve kapalı bir kapta saklanır.
Kaynaklar
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994 Mabberley, D. J., Mabberley's Plant-Book FAO, Food and Agriculture Organization yem bitkileri yayınları Kew, Plants of the World Online (POWO)