Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Fucus Yosunu (Fucus vesiculosus) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Fucus Yosunu fotoğraf 1Fucus Yosunu fotoğraf 2Fucus Yosunu fotoğraf 3Fucus Yosunu fotoğraf 4
Fotoğraflar: Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0 · JackyM59, CC BY-SA 4.0 · Maxime Laterreur, CC BY 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Fucus Yosunu

Fucus vesiculosus L.

Diğer adları
Deniz meşesi, kesecikli yosun, kahverengi yosun; İngilizce: bladderwrack, bladder fucus, sea oak
Familya
Fucaceae (Fukasgiller; kahverengi algler, Phaeophyceae sınıfı)
Kullanılan kısım
Tallus (yosun gövdesi), kurutulmuş

Fucus yosunu (Fucus vesiculosus L.), kuzey denizlerinin kayalık kıyılarında yetişen kahverengi bir alg türüdür. Bir kara bitkisi değildir; havayla dolu keseciklerle yüzer, kıyıda gelgit kuşağında kayalara tutunarak yaşar.

Botanik özellikleri

Fucus vesiculosus bir bitki değil, kahverengi algler (Phaeophyceae) grubundan bir makroalgdir; bu yüzden gerçek kök, gövde, yaprak ve çiçeği yoktur. Vücudu "tallus" adı verilen, 30-100 cm'ye kadar uzayabilen, dallanan şerit biçimli bir yapıdır. Tallusun ortasında belirgin bir orta damar uzanır ve her iki yanda çoğunlukla çiftler halinde sıralanan, havayla dolu küçük keseciklerle (vezikül) donanmıştır; bu keseler yosunun su içinde dik durmasını sağlar. Tutunma organı, kayalara yapışan disk biçimli bir yapıdır.

Tür Kuzey Atlantik, Baltık ve Kuzey Denizi kıyılarında gelgit kuşağında bol bulunur; Akdeniz'in kuzey kesimlerinde de bildirilmiştir. Üreme organları tallus uçlarındaki şişkin, sivri uçlu kesecikli bölgelerde bulunur. Fucus cinsi, tüm kahverengi algler gibi pigment olarak fukoksantin içerir ve yosuna zeytin yeşili-kahverengi rengini bu verir. Türkiye kıyılarında bu tür tipik olarak görülmez; ticari ürünler genellikle Atlantik kıyılarından gelir.

Tarihçe

Fucus adı Latincede yosun anlamına gelir ve eski Yunan "phykos" sözcüğüyle ilişkilidir. Linnaeus, türü 1753'te Species Plantarum'da Fucus vesiculosus olarak tanımlamıştır. Kuzey Avrupa kıyı halkları yosunu yüzyıllardır tarım için gübre ve yakıt kaynağı olarak toplamıştır; İskoçya ve İrlanda kıyılarında "kelp" yapımı için yosun yakma geleneği bilinir.

Yirminci yüzyılın başında yosun kül ürünlerinden iyot elementinin keşfi ve ayrıştırılması ile Fucus ve ilgili kahverengi algler kimya tarihinde yer almıştır. Grieve'in Modern Herbal'ında (1931) bladderwrack ve kelp adlarının hangi türlere uygulandığı tartışılır. Deniz meşesi adı, kurutulmuş tallusun koyu rengi ve dallanma biçiminin meşe dalına benzetilmesinden gelir.

Kültürdeki yeri

Fucus vesiculosus ticari olarak vahşi kıyılardan elle toplanır; Kuzey Atlantik'te İrlanda, İskoçya, İzlanda ve Norveç kıyıları başlıca toplama bölgeleridir. Sürdürülebilir hasat, yosunun tutunma diskini zedelememek ve kıyı ekosistemini korumak için düzenlenir. Toplanan yosun güneşte veya kurutucularda kurutulup öğütülerek ya da parça halinde pazara sunulur.

Yosunlar kıyı ekosisteminde küçük deniz canlılarına barınak ve besin sağlar. Fucus türleri çevre izleme çalışmalarında da kullanılan, kıyı sağlığı hakkında bilgi veren göstergelerdir. Ticari kullanımda kalite, toplama bölgesinin temizliğine ve ürünün doğru türle etiketlenmesine bağlıdır; bu yüzden güvenilir tedarik ve etiket bilgisi önem taşır.

Mutfakta

Fucus vesiculosus, mutfakta geleneksel olarak önemli bir yosun türü değildir; sofralık yosunlar olarak daha çok nori, wakame, kombu veya dulse gibi türler bilinir. Kuzey Avrupa'da bazı yörelerde kurutulmuş yosunların et suyu ve çorba için aroma amaçlı kullanıldığı anılsa da Fucus günlük gıda olarak yaygın değildir. Yosun ürünleri içeriğindeki yüksek iyot nedeniyle kullanıcıların etiket bilgisine ve uzman görüşüne dikkat etmesi gerekir; bu yüzden ürün miktarı konusunda önerilen kullanım bilgisine uyulmalıdır.

Kurutulmuş Fucus yosunu ışıktan, nemden ve ısıdan uzak, ağzı kapalı ambalajda serin bir yerde saklanır. Nem çekmeye eğilimli olduğundan açılan paket hava almayacak biçimde kapatılmalı; küflenmiş veya kokusu bozulmuş ürün kullanılmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Fucus yosunu nedir?

Fucus yosunu (Fucus vesiculosus), kuzey denizlerinin kayalık kıyılarında yaşayan, hava keseciklerine sahip kahverengi bir algdir; bitki değildir.

Latince adı nedir?

Latince adı Fucus vesiculosus L.'dir ve Fucaceae familyasında, kahverengi algler (Phaeophyceae) içinde yer alır.

Nerede yetişir?

Kuzey Atlantik, Kuzey Denizi ve Baltık kıyılarında gelgit kuşağında kayalara tutunarak yaşar; Türkiye kıyılarında doğal olarak tipik değildir.

Nasıl saklanır?

Kurutulmuş yosun ışık, ısı ve nemden uzak, hava almayan ambalajda serin ve kuru bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Linnaeus, C., Species Plantarum, 1753
Grieve, M., A Modern Herbal, 1931
Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press
AlgaeBase (Guiry, M.D. & Guiry, G.M., ulusal veri tabanı)

WhatsApp