Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Greyfurt (Citrus × paradisi) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Greyfurt fotoğraf 1Greyfurt fotoğraf 2Greyfurt fotoğraf 3Greyfurt fotoğraf 4
Fotoğraflar: Citrus_paradisi_(Grapefruit,_pink).jpg: א (Aleph) derivative…, CC BY-SA 2.5 · Syrio, CC BY-SA 4.0 · Amada44, CC BY 3.0 · Syrio, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Greyfurt

Citrus × paradisi Macfad.

Diğer adları
Altıntop (yaygın kullanım); İng. grapefruit
Familya
Rutaceae (Sedefotugiller)
Kullanılan kısım
Meyve

Greyfurt (Citrus × paradisi Macfad.), turunçgiller arasında iri, sarı-pembe meyveleriyle tanınan, her dem yeşil bir ağaçtır. Karma kökenli bir türdür ve 18. yüzyılda Karayipler'de ortaya çıktığı kabul edilir. Dünyanın sıcak iklimli bölgelerinde, Akdeniz kıyılarımızda da yetiştirilir.

Botanik özellikleri

Greyfurt ağacı 5-6 metreyi bulabilen, geniş ve yuvarlak tepeli, her dem yeşil bir turunçgil ağacıdır. Yaprakları parlak koyu yeşildir ve sapı kanatlıdır; beyaz çiçekleri tek tek ya da küçük salkımlar halinde açar. Meyve iridir, çoğu çeşitte 10-15 santimetre çapa ulaşır ve kabuğu sarıdan pembemsi tonlara kadar değişir.

Bilim insanları Citrus × paradisi'yi, pomelo (Citrus maxima) ile tatlı portakalın (Citrus sinensis) doğal melezi olarak değerlendirir. Adındaki çarpı işareti de bu melez kökene işaret eder. Meyveler dalda çoğunlukla salkım biçiminde, üzüm gibi kümeler oluşturarak bulunur. İngilizcedeki grapefruit adının bu görünümden geldiği anlatılır.

Tarihçe

Greyfurtun anayurdu Barbados adası olarak gösterilir. Karayipler'deki seralarda ve bahçelerde 18. yüzyılda pomelo ile portakal arasında oluşan bu meyveyi, Rev. Griffith Hughes 1750 tarihli adada doğa tarihi kitabında betimlemiş, 1837'de ise Macfadyen bilimsel adını yayımlamıştır. Böylece tür, botanik literatüre yerleşmiştir.

Meyve 19. yüzyılda Florida'ya götürülmüş ve Amerika kıtasında ticari bahçelere dönüşmüştür. Zamanla Güney Afrika, İsrail, Akdeniz havzası ve Türkiye gibi ülkelere yayılmıştır. Bugün farklı iç rengi olan beyaz, pembe ve kırmızı etli çeşitleri bilinir.

Kültürdeki yeri

Greyfurt ağacı sıcak ve ılıman iklimleri sever, don olaylarına karşı duyarlıdır. Derin, iyi süzülen topraklarda ve güneşli yerlerde yetiştirilir. Çoğu turunçgil gibi çoğaltılması aşıyla yapılır; fidanlar uygun bir anaç üzerine aşılanarak elde edilir.

Türkiye'de greyfurt üretimi büyük ölçüde Akdeniz ve Ege kıyı şeridindeki bahçelerde yürütülür. Meyveler genellikle sonbahardan kış sonuna kadar toplanır. Ağaçlar süs bitkisi olarak da bahçelerde yer alır; çiçeklenme döneminde keskin ve hoş kokusuyla bilinir.

Mutfakta

Greyfurt sofralarda taze olarak dilimlenip kabuğundan ayrılarak yenir, meyve suyu olarak da sıkılır. Hafif acımsı ve ekşi tadı nedeniyle salatalarda, kahvaltı tabaklarında ve kokteyllerde yer bulur. Kabuğu şekerlenerek ya da rendelenip pasta ve tatlı hamurlarında aroma verici olarak kullanılır; marmelat da yapılır.

Taze meyve serin ve havadar bir ortamda, buzdolabının sebze bölmesinde birkaç hafta bekletilebilir. Kabuğu rendelenecekse meyve mümkünse işlenmemiş ve iyice yıkanmış olmalıdır. Sıkılmış suyu ise hazırlandıktan sonra kısa sürede tüketilmek üzere kapalı kapta saklanır.

Sık sorulan sorular

Greyfurt nedir?

Greyfurt, Citrus × paradisi Macfad. adıyla bilinen, pomelo ile tatlı portakalın melezi olan bir turunçgil ağacı ve onun iri meyvesidir.

Greyfurtun Latince adı nedir?

Latince adı Citrus × paradisi Macfad.'dır; çarpı işareti türün melez kökenini gösterir.

Greyfurt nerede yetişir?

Sıcak ve ılıman iklimleri sever; ABD, Güney Afrika, İsrail ve Akdeniz ülkelerinde, Türkiye'de de Akdeniz ve Ege kıyılarında yetiştirilir.

Greyfurt nasıl saklanır?

Serin ve havadar yerde ya da buzdolabının sebze bölmesinde saklanır; sıkılmış suyu hemen tüketilmelidir.

Kaynaklar

Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Kew Science. Plants of the World Online (POWO): Citrus × paradisi Macfad.
FAO. Citrus Fruit Statistics ve turunçgil üretimi yayınları.
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994.

WhatsApp