Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Habeş Biberi (Xylopia aethiopica) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Habeş Biberi fotoğraf 1Habeş Biberi fotoğraf 2Habeş Biberi fotoğraf 3Habeş Biberi fotoğraf 4
Fotoğraflar: NanaYawBotar, CC BY-SA 4.0 · Halima Waziri, CC BY-SA 4.0 · Nick Helme, CC BY-SA 4.0 · Kambai Akau, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Habeş Biberi

Xylopia aethiopica (Dunal) A.Rich.

Diğer adları
Selim biberi, Afrika biberi, Habeş çubuğu; İngilizce: grains of Selim, Ethiopian pepper, African pepper, negro pepper
Familya
Annonaceae
Kullanılan kısım
Meyve (kurutulmuş meyve kılıfı ve tohum)

Habeş biberi (Xylopia aethiopica), Batı ve Orta Afrika'nın tropik ormanlarında yetişen bir ağacın kurutulmuş, ince ve hafif kıvrık meyveleridir. Gerçek biberle akrabalığı yoktur; dumanımsı, reçinemsi kokusuyla Batı Afrika mutfaklarının tanınmış baharatlarından biridir.

Botanik özellikleri

Xylopia aethiopica, boyu yirmi beş metreye kadar çıkabilen, dik gövdeli, her zaman yeşil kalan bir ağaçtır. Yapraklar basit, uzunca ve derimsidir; küçük, soluk yeşilimsi sarı çiçekler yaprak koltuklarında demetler halinde açılır. Meyveler, uzunluğu birkaç santimetreyi bulan, ince, hafif eğri ve boğumlu görünüşlü bir dizi kılıfçıktan oluşur; olgunlaşınca koyu kahverengiden siyaha döner ve her kılıf içinde parlak siyah, dizili birkaç tohum taşır.

Bitki Annonaceae yani anonagiller familyasındandır; bu familya, kremayı (Annona) ve ylang-ylang ağacını da içerir. Habeş biberi, Piper cinsindeki gerçek karabiberle (Piper nigrum) yalnızca görünüş ve kullanım benzerliği nedeniyle bir arada anılır. Doğal yayılışı Senegal'den Orta Afrika'ya uzanan sıcak ve nemli ormanlık kuşakla, savan kenarlarındaki ormanlıklardır.

Tarihçe

Habeş biberi, Batı Afrika'da yüzyıllardır baharat olarak bilinir ve yerel pazarlarda satılır. Avrupa kaynaklarında Ortaçağ boyunca Afrika'dan gelen biber benzeri baharatlar arasında anılır; adının Habeş ile anılması, Avrupa'ya Doğu Afrika ve Habeşistan üzerinden ulaştığı yönündeki eski anlatıma dayanır. Grieve'nin A Modern Herbal eseri de bitkiyi Habeş ya da Moor biberi adlarıyla andığı baharatlar arasında zikreder.

Selim biberi adı ise özellikle Senegal ve çevresinde kullanılan Selim tanelerinden gelir. İngilizcede grains of Selim denen bu baharat, Batı Afrika kültüründe yemek ve içecek dünyasında yerini korumuştur. Modern bitki sınıflandırmasında bitki, Dunal tarafından Unona cinsinde tanımlanmış, sonradan Achille Richard tarafından Xylopia cinsine alınmıştır.

Kültürdeki yeri

Habeş biberi ağaçları tropik iklimde yetişir; yıl boyu sıcak ve nemli bir ortam, derin ve iyi drene olmuş toprak ister. Ticari üretimi ağırlıkla Batı Afrika'da, yabani ağaçlardan ve küçük bahçelerden toplanan meyvelerle yapılır. Meyveler olgunlaşınca dallardan toplanır, güneşte ya da gölgede kurutulur; kuruyunca kılıflar sert ve koyu renkli bir görünüm alır.

Türkiye iklimi açık alanda yetiştirmeye uygun değildir; bu nedenle ülkemizde yalnızca kurutulmuş ürün olarak ithal edilir. Baharat ticaretinde bütün meyve ya da kılıfçıklar halinde, bazen de öğütülmüş olarak satılır. Bütün halde saklanan meyve aromasını öğütülmüşe göre çok daha uzun süre korur.

Mutfakta

Habeş biberi, Batı Afrika mutfağında çorbalarda, güveç ve et yemeklerinde, soslarda ve baharat karışımlarında kullanılır. Kokusu dumanımsı, reçinemsi, hafif acımsı ve çam benzeri bir kokuyu karabiberin keskinliğiyle birleştirir. Senegal'de Touba kahvesi olarak bilinen baharatlı kahve, kahve çekirdekleriyle birlikte öğütülen Selim taneleriyle hazırlanır. Yemekte kullanılırken bütün meyve dövülür, ezilir ya da ağırlıkla pişirmenin başında kaynayan sıvıya atılır.

Meyveler ışık ve nemden uzakta, ağzı kapalı cam kavanoz ya da koruyucu ambalajda saklanır. Bütün halde, serin ve kuru yerde uzun süre dayanır; öğütülmüş baharat ise daha kısa sürede aromasını yitirir, bu yüzden küçük miktarlarda alınması uygundur. Kullanmadan önce küf ve nem belirtisi olup olmadığına bakılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Habeş biberi nedir?

Habeş biberi, Xylopia aethiopica ağacının kurutulmuş, ince ve hafif kıvrık meyvelerinden elde edilen bir baharattır. Batı Afrika mutfağında yaygındır.

Habeş biberi karabiberle aynı bitki midir?

Hayır. Karabiber Piper nigrum'dur ve Piperaceae familyasındandır; Habeş biberi ise Annonaceae familyasından bir ağacın meyvesidir. Yalnızca baharat olarak kullanım benzerliği vardır.

Habeş biberinin Latince adı nedir?

Latince adı Xylopia aethiopica (Dunal) A.Rich.'dir. İngilizcede grains of Selim ya da Ethiopian pepper olarak da bilinir.

Habeş biberi nasıl saklanır?

Bütün haliyle, ışık ve nemden uzakta, ağzı kapalı bir cam kavanozda saklanması önerilir. Öğütülmüş olanı daha çabuk aroma kaybeder.

Kaynaklar

Grieve, M., A Modern Herbal, 1931
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press
Kew Plants of the World Online (POWO), Xylopia aethiopica
FAO, Non-Wood Forest Products belgeleri (Batı Afrika baharat ve ağaç ürünleri)

WhatsApp