Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Havuç (Daucus carota) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Havuç fotoğraf 1Havuç fotoğraf 2Havuç fotoğraf 3Havuç fotoğraf 4Havuç fotoğraf 5
Fotoğraflar: Hajia Hijjah, CC BY-SA 4.0 · DidierFy, CC BY-SA 4.0 · Jules Verne Times Two, CC BY-SA 4.0 · Microrao, CC BY-SA 4.0 · Agnes Monkelbaan, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Havuç

Daucus carota L. subsp. sativus (Hoffm.) Arcang.

Diğer adları
Havuç, sarı turp (yöresel); İngilizce: carrot
Familya
Apiaceae (Maydanozgiller)
Kullanılan kısım
Kök (depo kökü)

Havuç (Daucus carota subsp. sativus), maydanozgillerden, iki yıllık bir bitki olup yenen kalın, turuncu köküyle dünyanın en yaygın sebzelerinden biridir. Orta Asya'dan yayıldığı kabul edilen bu bitkinin yabani akrabası Anadolu'da da yetişir; sitemizde ayrıca Havuç Yağı kartı bulunur.

Botanik özellikleri

Havuç, birinci yıl yaprak rozeti ve kalın bir depo kökü, ikinci yıl ise yüksek bir çiçek sapı oluşturan iki yıllık bir bitkidir. Yaprakları ince parçalı, tüylü ve tüy gibi bölünmüştür; çiçekleri, maydanozgillerin tipik özelliği olan şemsiye biçimli şemsiyecikler halinde toplanır ve beyaz, ortadaki çiçek bazen koyu mordur.

Kültür havucunun kökü, çeşide göre turuncu, sarı, beyaz, mor ya da kırmızı olabilir; modern turuncu çeşitlerin rengi karotenoit pigmentlerinden gelir. Kök, silindirik ya da konik biçimlidir ve tatlımsı, hafif aromatik bir tadı vardır. Yabani havuç (Daucus carota subsp. carota) ise ince, beyazımsı, acımsı kökü ve gür yaprakları ile Anadolu'da yol kenarlarında yaygındır.

Tarihçe

Havucun ilk olarak Orta Asya'da, bugünkü Afganistan çevresinde, mor ve sarı köklü formlar halinde kültüre alındığı kabul edilir. Orta Çağ'da İslam dünyası aracılığıyla Akdeniz'e ve Avrupa'ya yayıldığı, bugün çok yaygın olan turuncu çeşitlerin ise yaklaşık 16.-17. yüzyıllarda, özellikle Hollanda'da geliştirildiği anlatılır.

Antik yazarlardan Dioskorides ve Plinius, havuçla ilişkilendirilebilecek bitkilerden söz eder; ancak bunların tam olarak bugünkü kültür havucu olup olmadığı tartışmalıdır. Türkiye'de havuç geleneksel olarak kış sebzesi olarak yetiştirilir; Konya ve çevresi, Adana, Mersin ve Karaman üretimiyle öne çıkar.

Kültürdeki yeri

Havuç, Anadolu mutfağında ve halk kültüründe çok eski ve yaygın bir yere sahiptir. Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin yörelerinde kış aylarında kurutulmuş ve turşu yapılmış havuç yaygındır; Hatay ve Güneydoğu mutfağında şalgam suyunun renk ve tadında da yer alır. Halk dilinde havuçla ilgili birçok atasözü ve deyim vardır.

Havuç, tarımsal çeşitlilik bakımından da dikkat çekicidir; Türkiye'de yetişen mor ve siyah havuç çeşitleri, şalgam ve turşu üretiminde kullanılır. Yağ olarak elde edilen havuç ürünleri için sitemizdeki Havuç Yağı kartına bakılabilir.

Mutfakta

Havuç mutfakta çiğ, haşlanmış, kızartılmış ya da fırınlanmış olarak yenir; çorba, salata, pilav, zeytinyağlı yemekler, havuç tarator, köfte ve havuç tatlısı gibi sayısız yemekte yer alır. Rendelenip kurutularak ya da toz haline getirilerek de kullanılır; kuru havuç dilimi çorba ve yemeklere eklenir.

Saklamak için kök sebze olarak buzdolabının sebzelik bölmesinde ya da serin, nemli bir ortamda tutulur; yeşil kısımlar kesilirse kök daha uzun dayanır. Kurutulmuş havuç ise kapalı bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklanır.

Sık sorulan sorular

Havuç nedir?

Havuç, Daucus carota subsp. sativus adıyla bilinen, maydanozgillerden, iki yıllık bir bitkidir; yenen kısmı kalın depo köküdür.

Havucun Latince adı nedir?

Latince adı Daucus carota L. subsp. sativus (Hoffm.) Arcang., familyası Apiaceae'dir.

Havuç nerede yetişir?

Serin ve ılıman iklimlerde, derin, gevşek topraklarda yetişir; Türkiye'de Konya, Adana, Mersin ve Karaman çevresi başlıca üretim alanlarıdır.

Havuç nasıl saklanır?

Taze havuç buzdolabında sebzelik bölmesinde ya da serin ve nemli bir yerde, kurutulmuşu ise kapalı bir kapta serin ve kuru ortamda saklanır.

Kaynaklar

Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press
Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
FAO, FAOSTAT (havuç üretim kayıtları)
Kew Plants of the World Online (POWO), Daucus carota

WhatsApp