Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kaju (Anacardium occidentale) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kaju fotoğraf 1Kaju fotoğraf 2Kaju fotoğraf 3Kaju fotoğraf 4Kaju fotoğraf 5
Fotoğraflar: Ranjithkumar Murugesan, CC0 · Biswarup Ganguly, CC BY 3.0 · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Sush 0809, CC BY-SA 4.0 · Ayuwadala, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Kaju

Anacardium occidentale L.

Diğer adları
Kaju fıstığı; İngilizce: cashew, cashew nut
Familya
Anacardiaceae (Sakızağacıgiller)
Kullanılan kısım
Kabuğu çıkarılmış tohum (çekirdek)

Kaju (Anacardium occidentale), Brezilya'nın kuzeydoğusu kökenli, tropik bir ağaçtır. Fasulye biçimli yenen çekirdeği, 'kaju elması' denen şişkin meyve sapının ucunda sallanır. Ham kabuğu tahriş edici bir madde içerdiğinden, çekirdekler kabuksuz ve işlenmiş halde satılır.

Botanik özellikleri

Anacardium occidentale, yıl boyu yeşil kalan, 10-12 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli bir ağaçtır. Yapraklar deri gibi, ters yumurta biçimlidir; küçük, pembemsi-sarı çiçekler dal uçlarındaki salkımlarda açılır. Meyve botanik olarak, ince bir kabukla sarılı tek tohumlu bir 'kuru meyve' (nut) olup, sapının şişerek oluşturduğu armut biçimli, sarı ya da kırmızı, sulu 'kaju elması' (sahte meyve) ucunda dışarıda durur.

Bu bitki, mango ve antep fıstığıyla aynı familyadadır (Anacardiaceae). Kabuğun iki katmanı arasında bulunan yağlı, koyu renkli sıvı, ciltle temas ettiğinde tahrişe yol açabilir; bu yüzden hasat edilen çekirdeklerin kabukları, kontrollü ısıl işlemlerle ve eldiven gibi koruyucu önlemlerle açılır.

Tarihçe

Kajunun anavatanı Brezilya'nın kuzeydoğusudur; yerli halkların kullandığı bu bitkinin adı Tupi dilindeki 'acaju' kelimesinden gelir ve Portekizcede 'caju' biçimini almıştır. Türkçedeki 'kaju' sözü de bu adın uzantısıdır. 16. yüzyılda Portekizli denizciler ağacı Hindistan'a (özellikle Goa) ve Doğu Afrika kıyılarına taşımış, orada hızla yayılarak ticari bir bitki olmuştur.

Bugün kaju ağacı, Batı Afrika, Hindistan, Vietnam ve Güneydoğu Asya'da büyük ölçekli olarak yetiştirilir; çekirdeklerin işlenmesi emek yoğun bir sanayi koludur. Türkiye'de kaju yetişmez; tüm ürün ithal edilir.

Kültürdeki yeri

Kaju, Hint, Güneydoğu Asya ve Afrika mutfaklarında önemli bir yer tutar; Latin Amerika'da ise kaju elması suyu, reçeli ve şekerlemesi yapılır. Türkiye'de kaju, çerez ve kuruyemiş tezgâhlarında, tatlı ve pasta hazırlıklarında rağbet gören bir üründür. Çiğ halinde satılan kajular, güvenlik nedeniyle yine de ısıl işlemden geçmiş çekirdeklerdir.

Kaju, ağaçta bütün halde bulunan kabuğuyla satılmaz ve ham kabuğuyla elle çalışmak güvenli değildir.

Mutfakta

Kaju çekirdeği, tuzlu veya tuzsuz kavrulup çerez olarak yenir; ayrıca pilav, kızartma, Asya yemekleri ve salatalarda, ezilerek sos ve krema yapımında, pasta, kek ve tatlılarda kullanılır. Bazı mutfaklarda suda bekletilip ezilerek süt benzeri bir içecek hazırlanır.

GÜVENLİK NOTU: Kabuğunun içindeki sıvı cildi tahriş edebilir, bu nedenle kabuklu, ham kaju evde kırılmaya çalışılmamalıdır; yalnızca kabuğu sanayide çıkarılmış çekirdekler tüketilmelidir. Çekirdekler yağlı olduğundan hava almayan kapta, serin ve kuru yerde, tercihen ışıktan uzak saklanmalı; sıcak ortamda zamanla acılaşabileceği göz önünde tutulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Kaju nedir?

Kaju, Anacardium occidentale ağacının fasulye biçimli yenen tohumudur.

Latince adı nedir?

Anacardium occidentale L. olup sakızağacıgiller (Anacardiaceae) familyasındandır.

Kaju nerede yetişir?

Kökeni Brezilya'dır; Hindistan, Vietnam ve Batı Afrika gibi tropik bölgelerde yetiştirilir. Türkiye'de yetişmez, ithal edilir.

Kaju nasıl saklanır?

Hava almayan bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklanır; çok uzun süre sıcakta bekletilmemelidir.

Kaynaklar

Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Linnaeus, C. Species Plantarum, 1753.
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994.
FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) üretim verileri.
Kew, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp