Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kakao (Theobroma cacao) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kakao fotoğraf 1Kakao fotoğraf 2Kakao fotoğraf 3Kakao fotoğraf 4Kakao fotoğraf 5Kakao fotoğraf 6
Fotoğraflar: Pkraemer, CC BY-SA 4.0 · cultivar413, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 · Hiobson, CC BY-SA 4.0 · Nativeplants garden, CC BY-SA 4.0 · Stevanopuasa, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kakao

Theobroma cacao L.

Diğer adları
Kakao ağacı; İngilizce: cacao, cocoa
Familya
Malvaceae (Ebegümecigiller)
Kullanılan kısım
Tohum (kakao çekirdeği)

Kakao (Theobroma cacao), Amazon havzasının yukarı kesimlerinden köken alan, tropik yağmur ormanı ağacıdır. Büyük meyvelerinin içindeki tohumlar fermente edilip kurutulur ve kavrularak kakao tozu, kakao yağı ve çikolatanın hammaddesi olur. Linnaeus, cins adını 'tanrıların yiyeceği' anlamında Theobroma olarak koymuştur.

Botanik özellikleri

Theobroma cacao, boyu 4-8 metre arasında değişen, yıl boyu yeşil kalan küçük bir ağaçtır. İri, deri gibi, parlak yapraklarının yanı sıra en dikkat çekici özelliği, çiçeklerin ve meyvelerin doğrudan gövde ve kalın dallar üzerinde oluşmasıdır; botanikte buna kauliflori denir. Küçük, pembemsi-beyaz çiçekler çok küçük sineklerle (tatarcık türleriyle) tozlaşır; bu yüzden döllenme oranı düşüktür.

Meyve, boyu 15-30 santimetre kadar olabilen, sarı, kırmızı ya da turuncu renkli, kabuğu kalın bir kapsüldür. İçinde beyaz, tatlı-ekşi bir hamurla çevrili 20-60 kadar tohum bulunur. Ekonomik olarak Criollo, Forastero ve bunların melezi Trinitario olarak anılan üç ana grup tanınır.

Tarihçe

Kakaonun yukarı Amazon havzasında ortaya çıktığı, Orta Amerika'da ise Olmek, Maya ve Aztek uygarlıklarında yüzyıllarca önemli bir yere sahip olduğu bilinir. Aztek dilindeki (Nahuatl) 'cacahuatl' kelimesi, kakao içeceğini anlatır; Kolomb sonrası dönemde İspanyol kaşifler kakaoyu Avrupa'ya taşımış, içecek önce İspanya'da, sonra Avrupa saraylarında benimsenmiştir.

Sanayi çağında çikolata üretimi gelişmiş; 19. yüzyılda kakao yağının ve kakao tozunun ayrıştırılması, katı çikolatanın yolunu açmıştır. Bugün kakao üretiminin büyük bölümü Batı Afrika'da, özellikle Fildişi Sahili ve Gana'da gerçekleşir.

Kültürdeki yeri

Kakao, Mezoamerika'da kutsal bir bitki sayılmış, kakao çekirdekleri bir dönem ödeme aracı olarak da kullanılmıştır. Avrupa'da çikolata önce sıcak bir içecek olarak, sonra tatlı ve şekerleme olarak yaygınlaşmış; bugün ise dünya çapında bir endüstri ve kültür öğesi hâline gelmiştir. Sevgililer günü, paskalya ve bayram şekerleri gibi geleneklerle de özdeşleşmiştir.

Türkiye'de kakao yetişmez; tüm hammadde ithal edilir. Kakaolu ürünler, çikolata ve pastacılık kültüründe önemli bir yer tutar.

Mutfakta

Hasat edilen tohumlar fermente edilir, kurutulur, kavrulur ve öğütülür; elde edilen kakao kütlesinden kakao yağı ve kakao tozu ayrıştırılır. Kakao tozu pasta, kek, bisküvi, puding, sıcak içecek ve dondurmada, kakao kütlesi ise çikolata üretiminde kullanılır. Sade, acı kakao tozu şekersiz olup tarif içinde dengelenmelidir.

Kakao tozu, nemi ve kokuyu kolay çektiği için hava almayan kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde, güçlü kokulu maddelerden ayrı olarak saklanmalıdır. Nemlendiğinde topaklanır, bu nedenle kuru kaşıkla alınmalıdır.

Sık sorulan sorular

Kakao nedir?

Kakao, Theobroma cacao ağacının meyvesinden elde edilen tohumların işlenmesiyle hazırlanan, çikolata ve kakao tozunun hammaddesidir.

Latince adı nedir?

Theobroma cacao L. olup ebegümecigiller (Malvaceae) familyasındandır; cins adı 'tanrıların yiyeceği' anlamına gelir.

Kakao nerede yetişir?

Ekvatora yakın sıcak ve nemli bölgelerde, başta Fildişi Sahili, Gana, Endonezya ve Güney Amerika'da yetişir; Türkiye'de yetişmez.

Kakao tozu nasıl saklanır?

Hava almayan bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde, nemden ve güçlü kokulardan korunarak saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Linnaeus, C. Species Plantarum, 1753.
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994.
FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) üretim verileri.
Kew, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp