Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Kara ardıç (Juniperus sabina), Avrupa ve Batı Asya dağlarında yetişen, yere yayılan, yıl boyu yeşil, kokulu bir çalıdır. Tüm kısımları zehirlidir; mutfakta ve gıda olarak kesinlikle kullanılmaz. Yaygın ardıç (Juniperus communis) ile karıştırılmamalıdır.
Botanik özellikleri
Juniperus sabina, genellikle 1-2 metre yüksekliğe ulaşan, yere yayılarak ya da dik büyüyen, yıl boyu yeşil, iğne yerine pul biçimli yapraklara sahip bir çalıdır. Küçük, pulsu yapraklar çiftler hâlinde dallara karşılıklı dizilir ve ezildiğinde keskin, ağır, hoş olmayan bir koku verir. Çoğu bireyde erkek ve dişi organlar ayrı bitkilerde bulunur, bazen aynı bitkide de görülebilir. Meyve, olgunlaştığında mavimsi-siyah, yuvarlak bir kozalak meyvesidir (galbulus) ve kıvrık bir sap üzerinde durur.
Tür, Güney ve Orta Avrupa dağlarından Kafkasya ve Orta Asya'ya uzanan geniş bir alanda yayılış gösterir; Türkiye'de de yüksek dağlarda, kayalık ve taşlık alanlarda doğal olarak bulunur. Soğuğa, kuraklığa ve kireçli toprağa çok dayanıklıdır; dağ yamaçlarında yer örtücü olarak toprağın tutulmasına katkıda bulunur.
Tarihçe
Kara ardıç, eski bitki kitaplarında 'sabina' adıyla anılan bir bitkidir; bu ad, türün Latince adının kaynağıdır. Dioskorides De Materia Medica'da bu bitkiyi 'brathy' adıyla ele alır; Plinius de Naturalis Historia'da 'sabina'dan söz eder. Bitkinin zehirli yapısı, Avrupa'da yüzyıllar boyunca bilinmiş ve tehlikeli bir bitki olarak kayıtlara geçmiştir.
Grieve'in A Modern Herbal adlı eserinde de bitki 'savin' adıyla, zehirli olduğu vurgulanarak anlatılır. Günümüzde kara ardıç, ağırlıklı olarak süs bitkisi ve yer örtücü olarak parklarda ve bahçelerde yetiştirilir; yayılıcı, alçak formları peyzajda tercih edilir.
Kültürdeki yeri
Kara ardıç, süs bitkisi olarak yetiştirilen yaygın çalılar arasındadır; bahçelerde, kaya bahçelerinde ve yamaç düzenlemelerinde 'Tamariscifolia' gibi alçak yayılıcı formları kullanılır. Yerel adlandırmalarda diğer ardıç türleriyle karıştırıldığı için, doğru tür tanımı büyük önem taşır.
UYARI: Tüm kısımları, özellikle genç sürgünleri ve meyveleri zehirlidir. Yutulması ciddi zehirlenmelere yol açabilir; ezilen sürgünler ve yağı ciltte tahrişe neden olabilir. Çocukların ve evcil hayvanların bitkiye ulaşması engellenmeli, bitkiyle çalışırken eldiven kullanılmalıdır.
Mutfakta
Kara ardıç mutfakta kullanılmaz. Hiçbir kısmı yemeğe, çaya ya da içeceğe eklenmez; zehirlidir. Mutfakta kullanılan ardıç, yaygın ardıç (Juniperus communis) türüdür ve bu iki bitki kesinlikle karıştırılmamalıdır. Baharat olarak satılan ardıç meyvelerinin, türünün doğru ve güvenilir kaynaktan olduğundan emin olunmalıdır.
Yanlışlıkla yutulması halinde vakit kaybetmeden en yakın acil servise başvurulmalı, bitkiden bir örnek götürülmelidir. Bitki ya da kurutulmuş parçaları gıdalardan uzakta, çocukların ve hayvanların ulaşamayacağı bir yerde tutulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kara ardıç nedir?
Kara ardıç, Juniperus sabina adlı, yere yayılan, kokulu, yıl boyu yeşil ve zehirli bir çalıdır.
Latince adı nedir?
Juniperus sabina L. olup servigiller (Cupressaceae) familyasındandır; İngilizcede 'savin' olarak bilinir.
Kara ardıç nerede yetişir?
Avrupa ve Batı Asya dağlarında, kayalık ve taşlık yamaçlarda yetişir; Türkiye'de yüksek dağlarda doğal olarak bulunur.
Kara ardıç yenir mi?
Hayır. Tüm kısımları zehirlidir ve mutfakta kullanılmaz; yemeklerde kullanılan ardıç, yaygın ardıç (Juniperus communis) türüdür.
Kaynaklar
Dioskorides. De Materia Medica. Plinius. Naturalis Historia. Davis, P. H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press, 1965-1985. Grieve, M. A Modern Herbal, 1931. Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994. Kew, Plants of the World Online (POWO).