Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Karabiber, kara biber, biber, filfil (Arapça), pilpil; İngilizce black pepper, peppercorn
Familya
Piperaceae (Karabibergiller)
Kullanılan kısım
Meyveler (olgunlaşmamış yeşil meyvelerin kurutulmasıyla karabiber, kabuğu soyulmuş olgun meyvelerden beyaz biber)
Karabiber, Hindistan'ın güneybatısındaki Malabar kıyısına özgü Piper nigrum sarmaşığının kurutulmuş meyveleridir. Dünya mutfaklarında en yaygın kullanılan baharattır ve tarihte baharat ticaretinin simgesi olmuştur. Siyah, beyaz ve yeşil biber aynı bitkinin farklı işlemlerden geçirilmiş ürünleridir.
Botanik özellikleri
Piper nigrum, ağaçlara ya da desteklere tutunarak 4-10 metreye kadar tırmanabilen, çok yıllık, odunsu bir sarmaşıktır. Gövdesindeki boğumlardan çıkan kısa köklerle desteğine sarılır. Yaprakları parlak, koyu yeşil, geniş oval, sivri uçlu ve belirgin damarlıdır. Küçük çiçekleri yaprakların karşısında sarkan, ince başaklar üzerinde dizilir ve her başakta onlarca küçük meyve gelişir.
Meyveler başlangıçta yeşildir, olgunlaştıkça kırmızıya döner. Karabiber, henüz yeşilken toplanan meyvelerin güneşte kurutulmasıyla elde edilir; kuruma sırasında dış kabuk kararır ve buruşur. Beyaz biber için olgun meyveler suda bekletilip dış kabukları ayrılır, geriye kalan açık renkli tohum kurutulur. Bitki sıcak, nemli ve bol yağışlı tropik iklimlerde yetişir; bugün Vietnam, Hindistan, Endonezya, Brezilya ve Sri Lanka başlıca üreticiler arasındadır.
Tarihçe
Karabiber, Hindistan'dan Akdeniz dünyasına ulaşan en eski baharatlardan biridir. Dioskorides De Materia Medica'da biberi anlatır ve beyaz, siyah ve uzun biber gibi türleri ayırt etmeye çalışır. Plinius ise Naturalis Historia'da biberin Roma'da yüksek fiyatla satılmasına ve Doğu ile yapılan ticaretin Roma'dan büyük miktarda değer çekmesine şaşkınlıkla değinir. Roma döneminde Kızıldeniz limanları üzerinden Hindistan'a düzenli ticaret seferleri yapıldığı bilinir.
Orta Çağ boyunca biber, Venedik ve Ceneviz tüccarlarının elindeki Doğu ticaretinin en değerli mallarından biri oldu ve kimi zaman para yerine kullanıldı. Portekizlilerin 15. yüzyılın sonunda Hindistan'a deniz yolunu bulma çabasının ardında da baharat, özellikle biber ticareti vardı. Türkçedeki biber sözcüğü, Sanskritçe pippali kökünden Farsça ve Arapça yoluyla gelen bir ad zincirinin parçasıdır.
Kültürdeki yeri
Osmanlı mutfağında karabiber, saray ve konak sofralarından halk yemeklerine kadar geniş bir alanda kullanılmış, baharatçı dükkânlarının temel ürünlerinden biri olmuştur. Mısır Çarşısı gibi baharat pazarlarının oluşumunda biber ve öteki Doğu baharatlarının ticareti önemli bir yer tutar. Pek çok eski Türk yemeğinde bugün kırmızı biberin üstlendiği yakıcılığı, Amerika kökenli acı biberler yaygınlaşmadan önce karabiber sağlıyordu.
Günümüzde karabiber, tuzla birlikte dünyanın hemen her sofrasında bulunan bir eşleşme haline gelmiştir. Taze çekilmiş biber kokusu için masalara konan biber değirmenleri, bu eski baharata duyulan ilginin modern bir göstergesidir. Yeşil biber salamuraları, beyaz biber ve renkli biber karışımları da aynı bitkiden gelen ürün çeşitliliğini gösterir.
Mutfakta
Karabiber; et yemekleri, köfteler, sucuk ve pastırma çemeni, çorbalar, pilavlar, salatalar ve sebze yemekleri başta olmak üzere hemen her tuzlu yemekte kullanılır. Tane halinde haşlama ve salamura sularına, turşulara ve et suyuna atılır; öğütülmüş olarak yemeğin sonunda eklenir. Aroması pişirme sırasında uçtuğu için en canlı tat, yemeğe son anda taze çekilerek katıldığında alınır. Beyaz biber, açık renkli soslarda ve çorbalarda görüntüyü bozmaması için tercih edilir.
Tane karabiber, ağzı sıkı kapanan cam ya da metal kaplarda, ışıktan, ısıdan ve nemden uzakta saklandığında uzun süre aromasını korur. Öğütülmüş biber ise kokusunu birkaç ay içinde belirgin biçimde yitirir; bu yüzden az miktarda öğütmek ya da değirmen kullanmak önerilir. Ocak başının hemen yanındaki raflar, sıcaklık ve buhar nedeniyle baharat saklamaya uygun değildir.
Sık sorulan sorular
Karabiber nedir?
Karabiber, Piper nigrum adlı tırmanıcı sarmaşığın olgunlaşmadan toplanıp kurutulan meyveleridir. Dünyada en çok kullanılan baharattır.
Karabiber ile beyaz biber arasındaki fark nedir?
İkisi de aynı bitkiden elde edilir. Karabiber yeşil meyvelerin kabuğuyla kurutulmasıyla, beyaz biber ise olgun meyvelerin dış kabuğu ayrılarak hazırlanır.
Karabiber nerede yetişir?
Anavatanı Hindistan'ın Malabar kıyısıdır. Bugün Vietnam, Hindistan, Endonezya ve Brezilya gibi tropik ülkelerde yetiştirilir; Türkiye'de yetişmez.
Karabiber nasıl saklanır?
Tane halinde, kapağı sıkı bir kapta, serin ve karanlık bir yerde saklanır. Kullanmadan hemen önce öğütülmesi kokusunu korur.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press. FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü), baharat üretim verileri.