Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Keçi Sedefotu (Galega officinalis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Keçi Sedefotu fotoğraf 1Keçi Sedefotu fotoğraf 2Keçi Sedefotu fotoğraf 3Keçi Sedefotu fotoğraf 4
Fotoğraflar: Daniel Villafruela., CC BY-SA 3.0 · Stefan.lefnaer, CC BY-SA 4.0 · Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Stefan.lefnaer, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Keçi Sedefotu

Galega officinalis L.

Diğer adları
keçi sedefi, galega; İngilizce goat's rue, French lilac
Familya
Fabaceae (Baklagiller)
Kullanılan kısım
Çiçeklenme dönemindeki toprak üstü kısımlar (kurutulmuş)

Keçi sedefotu, baklagiller ailesinden, beyaz ya da açık leylak renkli çiçek salkımlarıyla dikkat çeken çok yıllık bir ottur. Nemli çayırlarda ve dere kenarlarında kendiliğinden yetişir. Hayvanlar için zehirli olduğu bilinen bu bitki yenmez ve mutfakta yeri yoktur.

Botanik özellikleri

Galega officinalis, 50-150 santim boylanabilen, dik ve dallı gövdeli, çok yıllık bir otsu bitkidir. Yaprakları tüy gibi dizilmiş, uzunca, uçları hafif sivri yaprakçıklardan oluşur. Yaz aylarında yaprak koltuklarından çıkan dik salkımlar, beyaz, mor ya da leylak tonlarında bezelye çiçeğine benzer çiçeklerle dolar. Çiçeklerin ardından ince, düz, birkaç tohumlu baklalar gelişir.

Avrupa'nın orta ve güney kesimleri, Batı Asya ve Kafkasya'da yayılış gösterir. Türkiye'de sulak çayırlarda, hendek ve dere kıyılarında, nemli yol kenarlarında görülür. Bazı ülkelerde tarım alanlarına yayılan istilacı bir ot olarak kayıtlıdır. Gösterişli çiçekleri yüzünden yer yer bahçelerde süs bitkisi olarak da yetiştirilmiştir.

Tarihçe

Cins adı Galega, Yunanca süt anlamına gelen gala sözcüğüne bağlanır. Avrupa'da çiftçilerin eskiden bu otu hayvan yemi olarak denediği ve adın buradan geldiği anlatılır. Ancak sonraki yüzyıllarda bitkinin özellikle koyunlar için zehirli olduğu anlaşılmış ve yem olarak kullanımı bırakılmıştır. Linnaeus, türü 1753'te officinalis adıyla tanımlamıştır.

İngilizcedeki goat's rue adı, bitkinin keskin, hoş olmayan kokusuna işaret eder. Grieve, A Modern Herbal adlı eserinde bitkiyi Avrupa bahçelerinin eski otları arasında anar. Türkçedeki keçi sedefotu adı da benzer biçimde keçi ve kokulu sedefotu sözcüklerinin birleşmesiyle kurulmuş bir halk adıdır.

Kültürdeki yeri

Keçi sedefotu Avrupa'da uzun süre köy bahçelerinin ve manastır bahçelerinin bitkileri arasında yer almıştır. Yaz ortasında açan bol çiçekleri arıları ve diğer böcekleri çeker; bu yüzden arıcılar tarafından da tanınır. Baklagil olduğu için köklerinde azot bağlayan bakterilerle ortak yaşar ve bulunduğu toprağı zenginleştirir.

Günümüzde bazı ülkelerde, özellikle Kuzey Amerika'da, mera ve tarlalara yayılması nedeniyle kontrol altında tutulması gereken bir ot sayılır. Çiftçiler, otlayan hayvanların ondan uzak tutulmasına dikkat eder. Türkiye'de aktarlarda kurutulmuş halde bulunan bitkiler arasındadır.

Mutfakta

Keçi sedefotu mutfakta kullanılmaz ve yenmez. Hayvanlarda zehirlenmelere yol açtığı bilinen bu bitki, yiyecek ya da içecek hazırlamak için uygun değildir; ancak uzman bilgisi ile ele alınmalıdır. Çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır.

Kurutulmuş bitki, ağzı sıkı kapanan, etiketli bir kap içinde, ışıktan ve nemden uzakta saklanır. Diğer yenebilir otlarla aynı kavanoza konmamalı, karışmaması için ayrı rafta tutulmalıdır. Nemli ortamda küflenmeye eğilimli olduğundan iyice kurumuş olması önemlidir.

Sık sorulan sorular

Keçi sedefotu nedir?

Keçi sedefotu, Galega officinalis adlı, baklagiller ailesinden çok yıllık bir ottur. Beyaz ya da leylak renkli çiçek salkımlarıyla tanınır.

Latince adı nedir?

Latince adı Galega officinalis L.'dir. Cins adı Yunanca süt anlamındaki gala sözcüğünden gelir.

Keçi sedefotu yenir mi?

Hayır. Hayvanlar için zehirli olduğu bilinen bu bitki yiyecek olarak kullanılmaz; yalnız uzman bilgisiyle ele alınmalıdır.

Nerede yetişir?

Avrupa'dan Batı Asya'ya uzanan bölgede, Türkiye'de de sulak çayırlarda, dere ve hendek kenarlarında yetişir.

Kaynaklar

Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.

WhatsApp