Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Keklik Üzümü (Gaultheria procumbens) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Keklik Üzümü fotoğraf 1Keklik Üzümü fotoğraf 2Keklik Üzümü fotoğraf 3Keklik Üzümü fotoğraf 4Keklik Üzümü fotoğraf 5
Fotoğraflar: Meneerke bloem, CC BY-SA 4.0 · Hedwig Storch, CC BY-SA 3.0 · Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Jomegat, CC BY-SA 3.0 · Photo by David J. Stang, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Keklik Üzümü

Gaultheria procumbens L.

Diğer adları
Kış yeşili, gölteriya; İngilizce wintergreen, teaberry, checkerberry, eastern teaberry
Familya
Ericaceae (Fundagiller)
Kullanılan kısım
Yapraklar (kurutulmuş), meyveler

Keklik üzümü (Gaultheria procumbens), Kuzey Amerika ormanlarının zemininde yayılan, küçük, her dem yeşil, çalımsı bir bitkidir. Parlak, derimsi yaprakları ezildiğinde kendine özgü, ferah bir koku verir; kışın dalda kalan kırmızı meyveleriyle tanınır. Türkiye'de doğal olarak yetişmez; aktarlarda bulunan kurutulmuş yaprak ithaldir.

Botanik özellikleri

Gaultheria procumbens, toprak altında yatay uzanan gövdelerden yükselen, 10–15 cm boyunda, her dem yeşil, küçük bir çalıdır. Yaprakları sürgün ucunda toplanmış, eliptik, kenarları hafif dişli, derimsi ve parlak koyu yeşildir; kışın kırmızımsı bir renk alabilir. Yaz başında yaprakların altından sarkan, beyaz ya da açık pembe, küçük çan biçimli çiçekler açar.

Çiçeklerden sonra oluşan parlak kırmızı, yuvarlak meyveler kış boyunca, hatta ertesi bahara kadar bitki üzerinde kalabilir. Yaprak ve meyveler ezildiğinde metil salisilat kaynaklı keskin, nane benzeri bir koku yayar. Bitki Kuzey Amerika'nın doğusunda, Kanada'dan Georgia'ya kadar asitli topraklı orman ve çam altlarında yetişir; Avrupa'da süs bitkisi olarak bahçelere girmiştir. Türkiye florasında doğal olarak yer almaz.

Tarihçe

Cins adı Gaultheria, 18. yüzyılda Kanada'da yaşamış Fransız doktor ve doğa bilimci Jean-François Gaultier'ye ithafen verilmiştir. Tür adı procumbens, Latince yere yatık, yayılan anlamına gelir ve bitkinin alçak, yayılıcı yapısını anlatır.

Kuzey Amerika'nın yerli halkları bitkiyi iyi tanırdı; Avrupalı göçmenler de yapraklarından demlenen içeceği "teaberry" adıyla benimsedi. 19. yüzyılda yapraklarından damıtılan uçucu yağ, kendine özgü kokusu nedeniyle şekerleme ve sakızlarda aroma olarak kullanılmaya başlandı. Türkçedeki keklik üzümü adı, İngilizce partridgeberry adının çevirisidir; aynı İngilizce ad Mitchella repens için de kullanıldığından satın alırken Latince adı kontrol etmek yararlı olur.

Kültürdeki yeri

Kuzey Amerika'da wintergreen kokusu; sakız, şekerleme, diş macunu ve içeceklerde yaygın bir aroma olarak tanınır. Bitki, kış boyunca yeşil kalan yaprakları ve kırmızı meyveleriyle Noel süslemelerinde ve küçük saksı düzenlemelerinde kullanılır. Bahçecilikte gölgeli, asitli topraklarda zemin örtücü olarak sevilir.

Meyveler kış boyunca dalda kaldığı için keklik, geyik ve diğer yaban hayvanları için bir kış besinidir. Türkiye'de bitki yalnızca aktarlarda kurutulmuş yaprak olarak ve sınırlı ölçüde bilinir.

Mutfakta

Kuzey Amerika'da kurutulmuş yapraklar bitki çayı olarak demlenir; meyveler taze olarak yenebilir ve hafif wintergreen aromalıdır. Türk mutfağında kullanılmaz.

Yapraklardan elde edilen uçucu yağ (wintergreen yağı) çok yoğun metil salisilat içerir; yiyecek ve içeceklere eklenmemeli, çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır. Salisilatlara karşı hassasiyeti olanların bitkiyi kullanmadan önce bir sağlık profesyoneline danışması önerilir.

Kurutulmuş yaprak, ağzı sıkı kapanan bir kap içinde, serin, kuru ve karanlık bir yerde saklanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Keklik üzümü nedir?

Keklik üzümü, Kuzey Amerika'ya özgü, Gaultheria procumbens adlı küçük, her dem yeşil, kırmızı meyveli bir çalıdır. Kış yeşili ya da wintergreen olarak da bilinir.

Latince adı nedir?

Latince adı Gaultheria procumbens L.'dir. Fundagiller (Ericaceae) familyasındandır.

Keklik üzümü Türkiye'de yetişir mi?

Doğal olarak yetişmez. Aktarlarda bulunan kurutulmuş yaprak ithaldir; bazı bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilir.

Kokusu neden farklıdır?

Yaprak ve meyveleri metil salisilat içerdiği için ezildiğinde keskin, nane benzeri wintergreen kokusu verir.

Nasıl saklanır?

Kurutulmuş yaprak ağzı sıkı bir kapta, serin, kuru ve karanlık bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Royal Botanic Gardens, Kew, Plants of the World Online (POWO): Gaultheria procumbens L.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931 (Wintergreen).

WhatsApp