Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kestane (Castanea sativa) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kestane fotoğraf 1Kestane fotoğraf 2Kestane fotoğraf 3Kestane fotoğraf 4Kestane fotoğraf 5Kestane fotoğraf 6
Fotoğraflar: Kolforn (Kolforn) I'd appreciate if you could mail me (Kolfo…, CC BY-SA 4.0 · AnRo0002, CC0 · DidierFy, CC BY-SA 4.0 · Rudolphous, CC BY-SA 4.0 · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kestane

Castanea sativa Mill.

Diğer adları
anadolu kestanesi, aşı kestanesi, yabani kestane; İngilizce sweet chestnut, Spanish chestnut
Familya
Fagaceae (Kayıngiller)
Kullanılan kısım
Meyve (kestane), ayrıca çiçeklerinden elde edilen kestane balı

Kestane, dikenli kabuklar içinde olgunlaşan tatlı meyveleriyle bilinen, uzun ömürlü, iri bir orman ağacıdır. Kışın sokaklarda kebabı yapılır, Bursa'nın ünlü kestane şekeri ise bu meyveden hazırlanır. At kestanesi ile karıştırılmamalıdır; o ayrı bir ağaçtır ve meyvesi yenmez.

Botanik özellikleri

Castanea sativa, 20-30 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli, yaprağını döken bir ağaçtır. Yaprakları uzun, mızrak biçimli, parlak ve kenarları belirgin sivri dişlidir. Yaz başında açan uzun, sarımsı beyaz erkek çiçek başakları ağacı uzaktan seçilir hale getirir ve keskin bir koku yayar. Dişi çiçekler başakların dibinde küçük gruplar halinde bulunur.

Meyve, kirpi gibi sık dikenli bir kabuk içinde gelişir; her kabukta genellikle iki ya da üç parlak kahverengi kestane bulunur. Türkiye'de Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinin nemli, asitli topraklı ormanlarında yaygındır. Ağaç yüzlerce yıl yaşayabilir ve çok kalın gövdeler oluşturabilir. Aynı adı taşıyan at kestanesi (Aesculus hippocastanum) ise başka bir familyaya aittir ve meyvesi yenmez.

Tarihçe

Kestane Antik Yunan ve Roma dünyasında tanınan ve değer verilen bir ağaçtı. Plinius, Naturalis Historia'da farklı kestane çeşitlerini anlatır ve meyvenin kavrularak yendiğinden söz eder. Adının antik bir yer adından, Teselya'daki Kastanaia'dan ya da Anadolu'daki bir yerleşimden geldiği düşünülür; bu konu tartışmalıdır.

Akdeniz'in dağlık bölgelerinde kestane, yüzyıllar boyunca tahıl yerine un ve ekmek kaynağı olarak kullanılmış, bu yüzden bazı yerlerde ekmek ağacı diye anılmıştır. Osmanlı döneminde İstanbul sokaklarında kestane kebapçılar bilinen bir kış manzarasıydı. Bursa'da kestane şekeri yapımının geçmişi de bu şehrin Uludağ eteklerindeki kestane ormanlarına dayanır.

Kültürdeki yeri

Bursa kestane şekeri, şehrin simgesi haline gelmiş bir lezzettir. Kestaneler soyulup şeker şurubunda günlerce yavaş yavaş bekletilir ve sonunda parlak, şekerli bir kaplama kazanır. Bu emek isteyen yöntem Bursa'da kuşaktan kuşağa aktarılmış ve şehrin coğrafi işaretli ürünleri arasında yer almıştır.

Kış akşamlarında sokak köşelerindeki kestane kebapçıların kokusu, büyük şehirlerin unutulmaz anılarındandır. Karadeniz'de kestane balı koyu rengi ve acımsı tadıyla bilinir. Aydın, Sinop ve Zonguldak çevresi de kestane üretiminde öne çıkan yörelerdir.

Mutfakta

Kestane közde, fırında ya da tavada kebap yapılır; pişirmeden önce kabuğa bir çentik atılması patlamasını engeller. Haşlanmış kestane hindi ve tavuk dolgularına, pilavlara ve sebze yemeklerine katılır. Kestane püresi ve kestane unu, tatlılarda ve hamur işlerinde kullanılır.

Taze kestane nem kaybettikçe bozulur; buzdolabında delikli bir torba içinde birkaç hafta saklanabilir. Uzun süreli saklama için haşlanıp soyulduktan sonra dondurulabilir. Kurutulmuş kestane ise ağzı sıkı kapta, kuru ve serin yerde aylarca dayanır.

Sık sorulan sorular

Kestane nedir?

Kestane, Castanea sativa ağacının dikenli kabuk içinde olgunlaşan, nişastalı ve tatlı meyvesidir.

Kestane ile at kestanesi aynı mıdır?

Hayır. At kestanesi Aesculus hippocastanum adlı, başka familyadan bir ağaçtır ve meyvesi yenmez.

Kestane nerede yetişir?

Türkiye'de Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinin nemli ormanlarında yetişir; Bursa, Aydın, Sinop ve Zonguldak öne çıkan yörelerdir.

Kestane nasıl saklanır?

Taze kestane buzdolabında delikli torbada birkaç hafta saklanır. Daha uzun süre için haşlanıp soyularak dondurulabilir.

Kaynaklar

Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
FAO, Food and Agriculture Organization of the United Nations, kestane yayınları.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.

WhatsApp