Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Çiçeklenme dönemindeki toprak üstü kısımlar (aktarda kurutulmuş olarak)
Mayasıl otu adıyla aktarlarda satılan Ajuga genevensis, mavi çiçek başakları olan, alçak boylu, çok yıllık bir otsu bitkidir. Nane ve kekikle aynı familyadan olup kuru çayırlarda ve orman kenarlarında yetişir. Bu kart bitkiyi botanik ve kültür yönünden tanıtır.
Botanik özellikleri
Ajuga genevensis, 10-30 santim boylanan, dik gövdeli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi ballıbabagillere özgü dört köşeli ve tüylüdür. Alt yapraklar rozet halinde, kenarları kaba dişli; üst yapraklar giderek küçülerek çiçek altı yapraklarına dönüşür. Mavi, nadiren pembe ya da beyaz çiçekler, gövdenin üst kısmında halkalar halinde toplanarak bir başak oluşturur.
Akrabası olan Ajuga reptans'tan en önemli farkı, yerde sürünen toprak üstü sürgünler oluşturmamasıdır. Çiçeklenme ilkbahardan yaz başına kadar sürer ve çiçekler arıları çeker. Kuru çayırlarda, taşlık yamaçlarda, seyrek orman ve çalılık kenarlarında yetişir. Avrupa'dan Kafkasya'ya uzanan geniş bir alanda yayılış gösterir; Türkiye'de de Ajuga cinsinin birçok türü bulunur.
Tarihçe
Ajuga cinsi Avrupa'nın eski bitki kitaplarında bugle adıyla anılır ve Orta Çağ manastır bahçelerinde yetiştirilen otlar arasında yer alır. Grieve, A Modern Herbal adlı eserinde bu cinsin bitkilerini bahçe ve kır bitkileri olarak tanıtır. Tür adı genevensis, Linnaeus'un bitkiyi Cenevre çevresinden bilinen örneklere bağlamasından gelir.
Türkiye'de bu bitkinin aktar adı olarak kullanılan mayasıl otu, yöreden yöreye farklı bitkiler için de söylenebilen bir halk adıdır. Baytop'un Türkçe bitki adları çalışmaları, aynı halk adının birden fazla türe verilebildiğini gösterir; bu nedenle aktardan alınan ürünün bilimsel adının bilinmesi önemlidir.
Kültürdeki yeri
Ajuga türleri bugün Avrupa'da en çok süs bitkisi olarak tanınır. Mavi çiçekleri ve alçak boyu nedeniyle kaya bahçelerinde, ağaç diplerinde ve yer örtücü olarak kullanılır; mor ve alacalı yapraklı bahçe çeşitleri de geliştirilmiştir.
Anadolu'da kır otlarını toplayıp kurutmak ve aktarlarda satmak köklü bir gelenektir. Mayasıl otu da yöresel adıyla bu otlar arasında yer alır ve çoğunlukla bahar sonunda çiçekliyken toplanır. Kırlarda yetişen pek çok mavi çiçekli küçük otla karıştırılabildiği için toplama işi bitkiyi iyi tanıyan kişilerce yapılmalıdır.
Mutfakta
Ajuga genevensis mutfakta kullanılan bir bitki değildir; yemeklerde ya da baharat olarak kullanılma geleneği yoktur. Bu kart bitkiyi yalnızca botanik ve kültürel yönüyle tanıtmaktadır; herhangi bir kullanım için uzman görüşü alınmalıdır.
Kurutulmuş bitki, nemden ve ışıktan uzak, ağzı kapalı bir kavanozda ya da kağıt torbada saklanır. Kurutma işlemi doğrudan güneşte değil, gölge ve havadar bir yerde yapılmalıdır; böylece çiçeklerin rengi daha iyi korunur. Nemli ortamda bekleyen kuru otlar küflenebileceği için düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Mayasıl otu nedir?
Aktarlarda bu adla satılan bitki, Ajuga genevensis adlı, mavi çiçekli, alçak boylu, çok yıllık bir kır otudur. Ballıbabagiller familyasındandır.
Mayasıl otunun Latince adı nedir?
Bu kartta anlatılan bitkinin bilimsel adı Ajuga genevensis L.'dir.
Mayasıl otu nerede yetişir?
Kuru çayırlarda, taşlık yamaçlarda ve orman kenarlarında yetişir. Avrupa'dan Kafkasya'ya kadar geniş bir alanda bulunur.
Mayasıl otu nasıl saklanır?
Kurutulduktan sonra nemden ve ışıktan uzak, ağzı kapalı bir kapta saklanır.
Kaynaklar
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931. Kew, Plants of the World Online (POWO), Ajuga genevensis kaydı.