Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Melek Otu (Angelica archangelica) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Melek Otu fotoğraf 1Melek Otu fotoğraf 2Melek Otu fotoğraf 3Melek Otu fotoğraf 4Melek Otu fotoğraf 5
Fotoğraflar: Maša Sinreih in Valentina Vivod, CC BY-SA 3.0 · Rillke, CC BY-SA 3.0 de · Robert Flogaus-Faust, CC BY 4.0 · Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Melek Otu

Angelica archangelica L. (ayrıca Angelica sylvestris L.)

Diğer adları
melekotu, bahçe melekotu; İngilizce angelica, garden angelica
Familya
Apiaceae (Maydanozgiller)
Kullanılan kısım
Kök (kurutulmuş); ayrıca sap ve tohum

Melek otu, iri şemsiye çiçekleri ve kokulu köküyle tanınan, uzun boylu bir maydanozgil bitkisidir. Angelica archangelica Kuzey Avrupa'nın, yakın akrabası Angelica sylvestris ise Türkiye'nin de doğal bitkisidir. Kökü ve tohumu likör ve tatlı yapımında aroma verici olarak kullanılır.

Botanik özellikleri

Angelica archangelica, 1-2,5 metre boylanabilen, iki ya da birkaç yıllık, iri bir otsu bitkidir. Gövdesi kalın, içi boş, yivli ve çoğunlukla mor lekelidir. Yaprakları çok büyük, iki-üç kez parçalı, yaprak sapları gövdeyi saran kınlarla başlar. Yeşilimsi-beyaz çiçekler yuvarlak, büyük şemsiyeler halinde toplanır; bitkinin her yeri, özellikle kökü güçlü, misk benzeri tatlı bir koku taşır.

Angelica sylvestris daha ince yapılı, beyaz ya da pembemsi çiçekli yabani bir türdür ve Türkiye'de özellikle Kuzey Anadolu'nun nemli orman açıklıklarında, dere kenarlarında yetişir. Önemli uyarı: Maydanozgiller arasında baldıran (Conium maculatum) gibi çok zehirli türler bulunur ve bunlar melek otuna benzeyebilir. Bu nedenle melek otu doğadan yalnızca bitkiyi kesin olarak tanıyan uzmanlarca toplanmalıdır.

Tarihçe

Melek otunun adı, Orta Çağ Avrupası'ndaki bir anlatıya dayanır. Rivayete göre bitki, başmelek Mikail'in yortusu sıralarında çiçek açtığı ya da bir meleğin rüyada bir keşişe bu otu gösterdiği için bu adı almıştır. Linnaeus'un verdiği archangelica tür adı da başmelek anlamına gelir.

Angelica archangelica, İskandinavya, İzlanda ve Kuzey Rusya'da sebze olarak toplanan eski bir bitkidir; Vikinglerin bu bitkiyi topladığı ve ticaretini yaptığı anlatılır. Grieve, A Modern Herbal adlı eserinde melek otunun Avrupa bahçelerindeki uzun geçmişini ve şekerleme yapımındaki yerini ayrıntılı olarak anlatır.

Kültürdeki yeri

Kuzey Avrupa'da melek otu, halk geleneklerinde koruyucu bir bitki olarak görülmüş, evlerin önüne dikilmiştir. Norveç ve İzlanda'da genç sapları sebze gibi yenmiş, Sámi halkı bitkiyi uzun süre gıda olarak kullanmıştır.

Fransa'da Niort kasabası şekerlenmiş melek otu sapı üretimiyle ünlüdür; yeşil, parlak şekerleme pastacılıkta süs olarak kullanılır. Melek otunun kökü ve tohumu, Avrupa'nın bazı geleneksel bitkisel likörlerinin ve cinin aroma veren otları arasında yer alır.

Mutfakta

Kurutulmuş melek otu kökü ve tohumu, likör, cin ve bitkisel içki yapımında aroma vericidir. Genç saplar şekerle kaynatılıp kurutularak şekerleme yapılır; bu şekerleme kek, kurabiye ve tatlıların üzerinde süs olarak kullanılır. Taze yaprakların azıcığı komposto ve reçellere koku vermek için eklenebilir.

Kuru kök güçlü kokulu olduğu için çok az miktarda kullanılmalıdır. Doğadan toplanmış bitkiler, zehirli benzerleriyle karışma riski nedeniyle yemeklerde kullanılmamalıdır. Kurutulmuş kök ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, serin, kuru ve karanlık bir yerde saklandığında kokusunu uzun süre korur.

Sık sorulan sorular

Melek otu nedir?

Melek otu, maydanozgiller familyasından, iri şemsiye çiçekli, kökü kokulu, uzun boylu bir bitkidir. Kökü ve tohumu aroma verici olarak kullanılır.

Melek otunun Latince adı nedir?

Bilimsel adı Angelica archangelica L.'dir. Türkiye'de yabani olarak yetişen akrabası Angelica sylvestris L.'dir.

Melek otu doğadan toplanabilir mi?

Yalnızca bitkiyi kesin olarak tanıyan uzmanlarca toplanmalıdır. Maydanozgiller arasında baldıran gibi çok zehirli benzer türler vardır.

Melek otu kökü nasıl saklanır?

Kurutulduktan sonra ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, serin, kuru ve karanlık bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.

WhatsApp