Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Acı elma yağı (aktar piyasasındaki adı), Anadolu adaçayı yağı; İngilizce: Greek sage oil
Kaynak bitkinin familyası
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Elde edildiği kısım
Yapraklar ve çiçekli dal uçları
Aktarlarda 'acı elma yağı' adıyla da satılan bu yağ, Ege ve Akdeniz kıyılarında kendiliğinden yetişen Anadolu adaçayının yapraklarından damıtılan uçucu yağdır. Ferah, kafurumsu ve hafif otsu kokusuyla tanınır. Türkiye, bu adaçayı türünün yayılış alanının merkezinde yer alır.
Elde edilişi
Anadolu adaçayı (Salvia fruticosa), 50–120 cm boylanan, her dem yeşil, çok yıllık bir çalıdır. Yaprakları grimsi, kadifemsi tüylüdür; bazı yaprakların dibinde iki küçük yan yaprakçık bulunur ve bu yüzden bitkiye eski kaynaklarda 'üç loplu adaçayı' (Salvia triloba) da denmiştir. İlkbaharda pembe-leylak renkli çiçekler açar.
Yağ, çiçeklenme öncesinde ya da çiçeklenme sırasında toplanan yaprak ve dal uçlarının buharla damıtılmasıyla elde edilir. Bitki Türkiye'de başta Ege ve Akdeniz kıyıları olmak üzere maki ve frigana alanlarında yaygındır; çay olarak toplanan adaçayının büyük kısmı da bu türdür.
Tarihçe
Adaçayları Antik Çağ'dan beri bilinir; Dioskorides ve Plinius 'elelisphakon' ve 'salvia' adlarıyla adaçayı türlerinden söz eder. Cins adı Salvia, Latince 'salvus' (esen, sağ) sözcüğüyle ilişkilendirilir.
Anadolu adaçayının dallarında, küçük bir böceğin etkisiyle oluşan, elma biçiminde yumuşak urlar görülür; Ege'de bunlara 'adaçayı elması' denir. Piyasada bu yağın 'acı elma' adıyla anılmasının adaçayıyla bu bağlantısı olduğu düşünülür; ancak 'acı elma' adı yöreden yöreye farklı bitkiler için de kullanıldığından, ürün alırken etiketteki Latince ada bakmak en doğrusudur.
Renk, koku ve yapısı
Açık sarı ya da renksize yakın, akışkan bir uçucu yağdır. Kokusu ferah, kafurumsu, hafif otsu ve keskindir. Başlıca kokulu bileşenleri 1,8-sineol ve kafurdur; tıbbi adaçayı (Salvia officinalis) yağına göre tuyon oranı genellikle daha düşüktür.
Işık ve havayla temas ettikçe kokusu değişir; ağzı sıkı kapanan koyu renkli cam şişede, serin ve karanlık bir yerde saklanmalıdır.
Kullanımı
Koku amaçlı olarak buhurdanlıkta ve oda kokularında, sabun ve kozmetik ürünlerin kokulandırılmasında kullanılır. Mutfakta adaçayının kendisi (kurutulmuş yaprak) çay olarak ya da et yemeklerinde baharat olarak kullanılır; uçucu yağı ise yemeklik değildir.
Uçucu yağdır: saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, kullanılacaksa bir taşıyıcı yağla (ör. tatlı badem ya da zeytinyağı) iyice seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle temasından kaçınılmalı ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Acı elma yağı nedir?
Aktarlarda 'acı elma yağı' adıyla satılan ürün, Anadolu adaçayının (Salvia fruticosa) yapraklarından buharla damıtılan uçucu yağdır; yani adaçayı yağıdır.
Adaçayı yağı nasıl elde edilir?
Çiçeklenme döneminde toplanan yaprak ve dal uçları su buharıyla damıtılır; buhar soğutulunca yağ sudan ayrılır.
Adaçayı elması nedir?
Anadolu adaçayının dallarında küçük bir böceğin etkisiyle oluşan, elma biçimindeki yumuşak urlardır; Ege'de bu adla bilinir.
Adaçayı yağı nasıl saklanır?
Ağzı sıkı kapanan koyu renkli cam şişede, serin, karanlık ve çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklanmalıdır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.