Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Bamya Tohumu Yağı (Abelmoschus esculentus) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Bamya Tohumu Yağı fotoğraf 1Bamya Tohumu Yağı fotoğraf 2Bamya Tohumu Yağı fotoğraf 3Bamya Tohumu Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Dinkun Chen, CC BY-SA 4.0 · Dileep Kaluaratchie, CC BY-SA 4.0 · ADARSHluck, CC BY-SA 4.0 · Flocci Nivis, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Bamya Tohumu Yağı

Abelmoschus esculentus (L.) Moench

Diğer adları
Bamya çekirdeği yağı; İngilizce: okra seed oil; INCI: Abelmoschus Esculentus Seed Oil
Kaynak bitkinin familyası
Malvaceae (Ebegümecigiller)
Elde edildiği kısım
Tohum (olgun bamya kapsülündeki tohumlar)

Bamya tohumu yağı, Türk mutfağının sevilen sebzesi bamyanın olgunlaşmış kapsüllerindeki tohumlardan elde edilir. Sofralarda taze bamya yenirken, tohumların yağı hâlâ az bilinen, açık sarı renkli ve hafif cevizimsi kokulu bir yağdır.

Elde edilişi

Bamya, taze yeşilken sofraya gelen bir sebzedir; kapsülün olgunlaşmasına izin verilirse içindeki tohumlar sertleşir. Bu tohumlar kurutularak toplanır, temizlenir ve soğuk presle sıkılır. Tohumun yağ oranı orta düzeydedir, bu yüzden verim sınırlıdır. Sanayide çözücü ekstraksiyonu denenmiştir; ancak soğuk sıkım yağ daha çok tercih edilir.

Abelmoschus esculentus, bir yıllık, boyu iki metreyi bulabilen otsu bir bitkidir; büyük, sarı, merkezi koyu kırmızı çiçekleri ebegümeci ve pamuk çiçeğine benzer. Kökeni tartışmalıdır: Doğu Afrika'dan ya da Güney Asya'dan geldiği öne sürülür. Türkiye'de bamya özellikle Ege, Akdeniz ve Marmara'nın sıcak ovalarında yetiştirilir.

Tarihçe

Bamya, Orta Çağ Mısır'ında yetiştirilen ve yenen bir sebze olarak kayıtlara geçmiştir; buradan Akdeniz coğrafyasına, Osmanlı topraklarına ve Amerika'ya yayılmıştır. Bamya sözcüğü Arapça kökenlidir ve Türkçeye bu yolla girmiştir. İngilizcedeki “okra” adı ise Batı Afrika dillerinden gelir.

Osmanlı mutfağında bamya, etli yemeklerin ve kuru bamya tellerinin temel malzemesidir. Tohum yağı ise sebzenin ikincil ürünü olarak yakın dönemde ilgi görmeye başlamış, tarihsel kaynaklarda doğrudan bir kaydı bulunmaz.

Renk, koku ve yapısı

Bamya tohumu yağı açık sarıdan yeşilimsi sarıya uzanan renktedir; kıvamı akışkan, kokusu hafif ve cevizimsidir. Yağ asidi bileşiminde linoleik ve oleik asit ağırlıktadır, palmitik asit de bulunur; bu yapısıyla pamuk çekirdeği ve diğer sebze yağlarına benzer. Soğukta bulanıklaşabilir, oda sıcaklığında berraklaşır. Doymamış yağ asitleri nedeniyle hava ve ışıkla zamanla acılaşır.

Kullanımı

Bamya tohumu yağı mutfakta yaygın olmasa da salata ve soğuk yemeklerde kullanılabilen yenilebilir bir yağdır. Kavrulmuş tohumlar bazı ülkelerde kahve yerine içilen bir içecek için de değerlendirilmiştir.

Kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağı karışımlarında ve sabunlarda yer alır. Sabun yapımında karışıma yumuşaklık veren, az oranda eklenen bir yağ olarak kullanılır. Hafif dokusuyla taşıyıcı yağ olarak da tercih edilir.

Saklama: Serin, karanlık ve ağzı kapalı kapta saklanmalıdır. Isı ve ışık acılaşmayı hızlandırır. Açılmış şişe birkaç ay içinde tüketilmeli, ekşi ya da boyalı koku oluşan yağ atılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Bamya tohumu yağı nedir?

Bamya bitkisinin olgun kapsüllerindeki tohumlardan elde edilen, açık sarı renkli bir bitkisel yağdır.

Bamya tohumu yağı nasıl elde edilir?

Kurutulan tohumlar temizlenir ve soğuk presle sıkılır; tohumun yağ oranı sınırlı olduğundan verim düşüktür.

Bamya tohumu yağının rengi neden sarımsıdır?

Tohumdaki doğal bitkisel pigmentler yağa geçer; soğuk sıkım yağda renk daha belirgin, rafine yağda daha açıktır.

Bamya tohumu yağı nasıl saklanır?

Koyu cam şişede, serin ve karanlık yerde, ağzı sıkıca kapalı olarak saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.
Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.

WhatsApp