Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Havuç Yağı (Daucus carota) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Havuç Yağı fotoğraf 1Havuç Yağı fotoğraf 2Havuç Yağı fotoğraf 3Havuç Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Roger Culos, CC BY-SA 3.0 · DidierFy, CC BY-SA 4.0 · Agnes Monkelbaan, CC BY-SA 4.0 · Udo Schmidt from Deutschland, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Havuç Yağı

Daucus carota L.

Diğer adları
Havuç kökü yağı, havuç tohumu yağı; İngilizce: carrot oil, carrot seed oil
Kaynak bitkinin familyası
Apiaceae (Maydanozgiller)
Elde edildiği kısım
Kök (maserasyon) veya tohum (buharla damıtma)

Havuç yağı adı altında iki ayrı ürün satılır: biri, havuç köklerinin bir taşıyıcı yağda bekletilmesiyle hazırlanan turuncu renkli maserasyon yağı; öteki, tohumların buharla damıtılmasıyla elde edilen ve yoğun kokulu uçucu yağdır. İkisinin üretimi, rengi ve kullanımı birbirinden çok farklıdır.

Elde edilişi

Kök maserasyonunda rendelenmiş veya kurutulmuş havuç, ayçiçek ya da zeytinyağı gibi bir taşıyıcıda haftalarca bekletilir, sonra süzülür; yağ turuncu bir renk alır. Tohum yağı ise olgun tohumların buharla damıtılmasıyla elde edilir; verimi düşüktür ve damıtma uzmanlık ister. Bu kart her iki ürünü karşılaştırarak anlatır.

Daucus carota, iki yıllık otsu bir bitkidir; yabani formu 'yabani havuç' diye bilinir, şemsiye biçimli beyaz çiçek kümeleri taşır. Yetiştirilen havuç ise kalın ve etli kökü için seçilmiş çeşitlerdir. Türkiye'de hem yabani hem yetiştirilen biçimleri bulunur; yetiştirilen havuç, ülkenin hemen her bölgesinde tarlada yetişir.

Tarihçe

Havuç, Orta Asya ve İran çevresinde kültüre alınan bir bitkidir; ilk kültür biçimlerinin mor ve sarı renkte olduğu kabul edilir. Dioskorides ve Plinius, havuç benzeri köklerden ve yabani biçimlerinden söz eder. Turuncu havuç çeşitlerinin Avrupa'da ortaçağdan sonra yaygınlaştığı anlatılır.

Türkçedeki havuç sözcüğü, Farsçadaki havij biçiminden geldiği kabul edilen bir alıntıdır. İngilizce carrot ve karotin adı da aynı kökten türeyen Latince carota ile ilişkilidir; karotin pigmentinin adı havuçtan alınmıştır.

Renk, koku ve yapısı

Kök maserasyonu yağı turuncu-kırmızı renklidir; kokusu hafif, toprağımsı ve tatlımsıdır. Rengi karotenoid pigmentlerden gelir ve ışıkla solabilir. Tohumdan damıtılan uçucu yağ ise sarımsı-kehribar renkte, ağaçsı, toprağımsı ve hafif baharatlı kokuludur; ana bileşenleri arasında karotol ve alfa-pinen yer alır. Yağ asitleri bileşimi maserasyonda taşıyıcıya bağlıdır.

Kullanımı

Maserasyon yağı yemeklik değil, dış kullanım amaçlı ürünlerin hammaddesidir: cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağlarında ve el yapımı sabunlarda renk veren bir bileşen olarak kullanılır. Bazı sabunlarda doğal turuncu ton için tercih edilir.

Güvenlik notu (uçucu yağ için): Havuç tohumu uçucu yağı saf haliyle doğrudan cilde sürülmemelidir; mutlaka taşıyıcı yağla seyreltilmeli, yutulmamalı, çocuklardan uzak tutulmalı ve gözle temasından kaçınılmalıdır.

Saklama: Işıktan ve sıcaktan uzakta, ağzı kapalı koyu cam şişede tutulur; açıldıktan sonra acılaşmaya karşı serin yerde bekletilir.

Sık sorulan sorular

Havuç yağı nedir?

Havuç köklerinin taşıyıcı yağda bekletilmesiyle yapılan turuncu maserasyon yağına, ayrıca tohumdan damıtılan uçucu yağa verilen addır.

Havuç yağı nasıl elde edilir?

Kökler taşıyıcı yağda haftalarca bekletilip süzülür; tohum yağı ise buharla damıtılır.

Havuç yağının rengi neden turuncudur?

Kökteki karotenoid pigmentler taşıyıcı yağa geçtiği için yağ turuncu renk alır.

Havuç yağı nasıl saklanır?

Işıktan korunarak koyu cam şişede, serin yerde ve ağzı kapalı saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.

WhatsApp