Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Keten tohumu yağı, hem salata sofrasında hem ressamın paletinde yeri olan nadir bitkisel yağlardandır. Taze ve soğuk sıkım olarak yemeklik, işlenmiş ve kurutucu katkılı biçimde bezir yağı olarak boya sanayisinde kullanılır. Çabuk acılaşması en bilinen özelliğidir.
Elde edilişi
Altın kahverengi tohumlar soğuk sıkım ya da sıcak presle sıkılır. Yemeklik yağ soğuk sıkımla elde edilir ve ısıtılmadan tüketilir. Keten, 60-120 cm boylanan, ince saplı, mavi çiçekli tek yıllık bir bitkidir; sapları lif, tohumları yağ için kullanılır. Ilıman iklimlerde yetişir; Türkiye'de Karadeniz ve İç Anadolu'da tarihte lif için ekilmiştir, günümüzde tohum üretimi sınırlıdır.
Tarihçe
Keten, insanlığın en eski kültür bitkilerindendir; Eski Mısır'da mumyaların sarıldığı bezler ketenden dokunurdu. Plinius keten ekimini ve işlenmesini ayrıntılı anlatır. Latince usitatissimum, en çok kullanılan anlamına gelir.
Sanatta keten yağı, yağlıboya resmin temel bağlayıcılarından biri olmuştur; Orta Çağ sonrasında Avrupalı ressamlar boya pigmentini bu yağla karıştırmıştır. Türkçede bezir yağı denmesi, Arapça ve Farsça kökenlerle ilişkilendirilir. Linoleum adı da bu yağdan gelir.
Renk, koku ve yapısı
Yağ altın sarısından kehribara kadar uzanan renktedir, kokusu hafif ot ve fındık gibidir, kıvamı akıcıdır. Yağ asitleri arasında alfa-linolenik asit baskındır; bu yapı yağın havayla temasta kolay oksitlenip kurumasına, yani ressamlar için değerli, mutfak için sorunlu bir özelliğe yol açar.
Kullanımı
Yemeklik soğuk sıkım yağ salata ve yoğurt üzerine damlatılır; ısıtılmamalıdır. Kozmetikte cilt ve saç bakım ürünlerine ve sabunlara eklenir. Ahşap cilalarında, boyalarda ve yağlıboya resimde bezir yağı kullanılır.
Saklamak çok önemlidir: yağ buzdolabında, hava almayacak şekilde koyu cam şişede durmalı ve açıldıktan sonra kısa sürede tüketilmelidir. Bezle sürülen bezir yağlı bezlerin kendiliğinden ısınıp tutuşabileceği unutulmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Keten tohumu yağı nedir?
Keten bitkisinin tohumundan sıkılan, altın renkli bir bitkisel yağdır.
Keten tohumu yağı neden çabuk acılaşır?
Alfa-linolenik asit bakımından zengin olduğu için hava, ışık ve ısıyla hızla bozulur.
Bezir yağı ile keten tohumu yağı aynı şey midir?
Her ikisi de aynı bitkiden gelir; bezir yağı genellikle boya ve ahşap için işlenmiş sanayi ürünüdür.
Keten tohumu yağı nasıl saklanır?
Buzdolabında, koyu ve iyi kapalı şişede saklanır.
Kaynaklar
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011. Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.