Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Okaliptüs Yağı (Eucalyptus globulus) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Okaliptüs Yağı fotoğraf 1Okaliptüs Yağı fotoğraf 2Okaliptüs Yağı fotoğraf 3Okaliptüs Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Forest and Kim Starr, CC BY 3.0 us · Alexkom000, CC BY 4.0 · Ymblanter, CC BY-SA 4.0 · John Tann from Sydney, Australia, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Okaliptüs Yağı

Eucalyptus globulus Labill.

Diğer adları
Okaliptus yağı, sakız ağacı yağı, mavi sakız ağacı yağı, eucalyptus oil (İng.); INCI: Eucalyptus Globulus Leaf Oil
Kaynak bitkinin familyası
Myrtaceae (Mersingiller)
Elde edildiği kısım
Yaprak (ve ince dallar)

Okaliptüs yağı, Tazmanya ve Güneydoğu Avustralya kökenli dev bir ağacın yaşlı yapraklarından buharla damıtılan, ferah, kafurumsu ve keskin kokulu uçucu yağdır. Türkiye'de okaliptüs, bataklıkları kurutmak amacıyla yetiştirilmiş yabancı bir ağaç olarak tanınır; Akdeniz kıyılarında, özellikle Çukurova ve Tarsus çevresinde ağaçlar hâlâ yol ve dere kenarlarında görülür.

Elde edilişi

Yağ, ağacın olgun, orak biçimli yapraklarının toplanıp buharla damıtılmasıyla elde edilir. Yaprak yağ bakımından zengindir; ticari damıtımda yaprak ve ince dalların birlikte işlenmesiyle yüzde birkaç düzeyinde verim alınır. Ana üretici ülkeler Çin, Portekiz, İspanya, Güney Afrika ve Avustralya'dır.

Eucalyptus globulus, kırk metreyi aşan boylara ulaşan, kabuğu uzun şeritler halinde soyulan, her dem yeşil bir ağaçtır. Genç yaprakları yuvarlak ve mavimsi gri, olgun yaprakları ise uzun ve orak biçimlidir; yağ buradan çıkar. Hızlı büyümesi ve suyu çok tüketmesi yüzünden dünyanın birçok yerinde bataklık kurutma amacıyla dikilmiştir. Türkiye'de Tarsus ve çevresinde bu amaçla yapılan dikimler tanınmış örneklerdendir.

Tarihçe

Okaliptüs, Avustralya yerli halklarının çok eski bir ağacıdır. Avrupa'ya 18. yüzyılın sonu ile 19. yüzyılın başında ulaşan ağaç, hızlı büyümesiyle ilgi çekti; 19. yüzyılda Akdeniz ülkelerinde sıtma bataklıklarını kurutmak amacıyla yaygın biçimde dikildi. Yağ damıtımı da bu dönemde Avustralya'da başlayıp dünyaya yayıldı.

Eucalyptus adı Yunanca eu, yani iyi ve kalyptos, yani örtülü sözcüklerinden türetilmiştir; çiçek tomurcuğunun üzerindeki kapağa işaret eder. Anadolu'ya ağacın girişi 19. yüzyılın sonlarına doğru olmuştur. Mabberley'in eseri cinsin yayılış tarihini ayrıntılı verir.

Renk, koku ve yapısı

Okaliptüs yağı renksiz ya da çok soluk sarı, akışkan ve berrak bir sıvıdır. Kokusu serin, keskin, kafurumsu ve odunsudur. Ana bileşeni 1,8-sineoldür, yağın büyük bölümünü oluşturur ve kokuyu belirler; ayrıca alfa-pinen ve limonen bulunur. Oda sıcaklığında akıcıdır, soğukta donmaz.

Kullanımı

Okaliptüs yağı sabun, şampuan, banyo ürünleri, ağız bakım ürünleri ve masaj yağlarında, ayrıca temizlik ürünleri ve oda kokularında koku verici olarak kullanılır. Buhurdanlıkta ve mumlarda serin, ormanımsı bir not sağlar. Yemeklik değildir.

Güvenlik notu: Okaliptüs yağı saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle ve mukozayla temasından kaçınılmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır. Sineol içeriği nedeniyle küçük çocukların yüzüne ve burnuna yakın kullanılmamalıdır.

Saklama: Koyu renkli cam şişede, kapağı sıkı kapalı, serin ve karanlık yerde saklanır. Uçucu olduğundan açık bırakılmaz.

Sık sorulan sorular

Okaliptüs yağı nedir?

Eucalyptus globulus ağacının yapraklarından buharla damıtılan, ana bileşeni 1,8-sineol olan uçucu yağdır.

Okaliptüs yağı nasıl elde edilir?

Yapraklar buhar kazanında damıtılır, buharla sürüklenen yağ soğutucuda sudan ayrılarak toplanır.

Türkiye'ye okaliptüs ağacı neden getirildi?

Ağaç hızlı büyüdüğü ve toprağın suyunu çok çektiği için bataklıkları kurutmak amacıyla dikilmiştir.

Okaliptüs yağı nasıl saklanır?

Koyu cam şişede, kapağı sıkıca kapalı, serin ve karanlık yerde saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp