Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Pirinç Kepeği Yağı (Oryza sativa) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Pirinç Kepeği Yağı fotoğraf 1Pirinç Kepeği Yağı fotoğraf 2Pirinç Kepeği Yağı fotoğraf 3Pirinç Kepeği Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Palagiri, CC BY-SA 3.0 · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Annabeaa, CC BY-SA 4.0 · Jeevan Jose, Kerala, India, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Pirinç Kepeği Yağı

Oryza sativa L.

Diğer adları
Pirinç yağı, pirinç kepek yağı; İngilizce: rice bran oil; INCI: Oryza Sativa Bran Oil
Kaynak bitkinin familyası
Poaceae (Buğdaygiller)
Elde edildiği kısım
Kepek (pirinç tanesinin dış tabakası)

Pirinç kepeği yağı, pirinç parlatılırken ayrılan ince kahverengi kabuk tabakasından elde edilir. Japonya, Hindistan ve Tayland gibi pirinç ülkelerinde sofra yağı olarak yaygındır; yüksek ısıya dayanıklılığı ve hafif tadıyla kızartma ve wok yemeklerinin yağlarından biridir.

Elde edilişi

Çeltik kabuğundan soyulan kahverengi pirinç tanesi parlatılırken ayrılan ince dış tabakaya kepek denir. Kepek, içindeki enzimler nedeniyle çok çabuk bozulduğundan işlemeden önce ısıl işlemle stabilize edilmesi gerekir. Stabilize kepek ya çözücü ekstraksiyonuyla ya da presleme ile işlenir; ham yağ rafine edilir ve renk, koku giderilir. Kepeğin yağ oranı kabaca yüzde onbeş ile yirmi arasındadır.

Oryza sativa, sulak alanlarda ve çeltik tarlalarında yetiştirilen bir yıllık bataklık tahılıdır. Asya'da binlerce yıldır temel gıdadır. Türkiye'de pirinç, Edirne ve Meriç ovasında, Balıkesir'de, Samsun Çarşamba ovasında ve Kastamonu'nun Tosya ilçesinde yetiştirilir; kepek yağı üretimi ise daha çok Asya ülkelerinde yoğunlaşmıştır.

Tarihçe

Pirinç, Çin ve Hindistan'da on bin yıla yaklaşan bir geçmişi olan kültür bitkisidir. Antik Yunan kaynaklarında Hindistan'dan gelen bir tahıl olarak anılır; Dioskorides de “oryza”dan söz eder. İslam fetihleriyle Akdeniz'e, oradan İtalya ve İspanya'ya yayılmıştır. Osmanlı mutfağında pirinç pilavı temel ürünlerdendir.

Kepekten yağ elde edilmesi ise 20. yüzyılda, özellikle Japonya'da yaygınlaşmıştır; Japonca “kome-nuka abura” yağın yerel adıdır. Bu nedenle pirinç kepeği yağı eski bitkisel yağlara kıyasla yeni bir endüstriyel üründür.

Renk, koku ve yapısı

Rafine pirinç kepeği yağı açık altın sarısı, kokusu hafif ve tadı nötrdür; ham yağ koyu sarıdan kahverengiye değişir ve belirgin bir tahıl kokusu taşır. Yağ asidi bileşiminde oleik ve linoleik asit ağırlıktadır; palmitik asit de önemli paya sahiptir. Yağ, doğal olarak orizanol gibi kendine özgü bileşenler içerir. Dumanlanma noktası yüksektir, bu yüzden yüksek ısıda pişirmeye elverişlidir. Soğukta bulanıklaşabilir.

Kullanımı

Pirinç kepeği yağı Japon, Çin, Hint ve Tayland mutfaklarında kızartma, tempura ve sote yağı olarak kullanılır; tadı hafif olduğu için yemeğin kokusunu bastırmaz. Mayonez ve salata soslarında da yer alır.

Kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağlarında ve sabunlarda kullanılır; sabun yapımında yumuşak, kremsi bir sabun elde etmek için karışıma eklenir. Hafif dokusu nedeniyle taşıyıcı yağ olarak da tercih edilir.

Saklama: Serin, karanlık yerde, ağzı kapalı koyu cam ya da metal olmayan kapta saklanır. Isı ve ışık acılaşmayı hızlandırır. Rafine türün raf ömrü genellikle uzundur; ham ve soğuk sıkım yağ ise daha kısa sürede tüketilmelidir.

Sık sorulan sorular

Pirinç kepeği yağı nedir?

Pirinç tanesinin kepek tabakasından elde edilen, yüksek ısıya dayanıklı bir bitkisel yağdır.

Pirinç kepeği yağı nasıl elde edilir?

Kepek önce ısıl işlemle stabilize edilir, ardından çözücü ekstraksiyonu veya presleme ile yağı alınır ve ham yağ rafine edilir.

Pirinç kepeği yağının rengi neden altın sarısıdır?

Kepekteki doğal sarı pigmentler yağa geçer; rafinasyon derecesine göre renk açılır.

Pirinç kepeği yağı nasıl saklanır?

Işık ve ısıdan uzakta, ağzı kapalı kapta ve serin yerde saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.
Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.

WhatsApp