Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Udi Hindi Yağı (Saussurea costus) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Udi Hindi Yağı fotoğraf 1Udi Hindi Yağı fotoğraf 2Udi Hindi Yağı fotoğraf 3Udi Hindi Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Plantagenet, CC BY-SA 4.0 · Vinayaraj, CC BY-SA 4.0 · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Plantagenet, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Udi Hindi Yağı

Saussurea costus (Falc.) Lipsch.

Diğer adları
Kust-ı hindi yağı, kostus yağı, kost kökü yağı; İngilizce: costus root oil
Kaynak bitkinin familyası
Asteraceae (Papatyagiller)
Elde edildiği kısım
Kök

Udi hindi yağı, Himalaya yamaçlarındaki yüksek otlaklarda yetişen Saussurea costus bitkisinin kökünden elde edilen, ağır ve toprak kokulu nadir bir uçucu yağdır. Bitki koruma altındadır ve ticareti yasal düzenlemelere bağlıdır. Adı, Hindistan'dan gelen kök anlamındaki kust-ı hindiden yaşar.

Elde edilişi

Yağ, kurutulmuş köklerin buharla damıtılmasıyla elde edilir. Kök dokusu yoğun olduğundan verim düşüktür ve uzun bir damıtma süreci gerekir. Piyasada bulunan ürünlerin bir kısmı taşıyıcı yağla seyreltilmiş karışımlardır.

Saussurea costus, iki metreye varan boyda, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Kalın ve aromatik bir kökü, yürek biçimli büyük yaprakları ve mor çiçek başları vardır. Kuzeybatı Hindistan'ın Keşmir bölgesinde ve Himalaya'da yüksek rakımlarda yetişir. Aşırı toplama nedeniyle doğal popülasyonları azalmış, tür uluslararası ticareti sınırlayan sözleşmeler kapsamına alınmıştır; Türkiye'de doğal olarak yetişmez.

Tarihçe

Kök, antik çağda Hindistan'dan Akdeniz'e uzanan ticaret yolları üzerinden taşınan değerli bir mal olarak anılır. Dioskorides kostos adıyla ondan söz eder; Plinius da costum adıyla Hint kökenli bu kokulu kökün yüksek fiyatını anlatır. Roma'da tütsü ve koku karışımlarında yer aldı.

Osmanlı aktarlarında kust-ı hindi, udi hindi ve kost adlarıyla bilinen kök kurutulmuş olarak satılırdı. Udi sözcüğü Arapçadaki ud, yani ağaç ya da odun anlamından; hindi ise Hint'ten gelen anlamındadır.

Renk, koku ve yapısı

Yağın rengi koyu sarıdan amber-kahverengiye uzanır. Kokusu çok ağır, ıslak toprak ve yıpranmış deri andıran, balsamik ve hafif hayvansı bir ağırlığa sahiptir; parfümeride az miktarda kullanılan keskin bir fiksatiftir. Bileşimi ağırlıklı olarak seskiterpen yapıdaki bileşiklerden oluşur. Kıvamı koyu ve yapışkandır.

Kullanımı

Yemeklik değildir. Parfümeride, tütsü karışımlarında ve el yapımı kokulu ürünlerde çok az miktarda kullanılır. Doğal popülasyonların korunması nedeniyle yasal kaynaklardan, belgeli olarak alınması gerekir.

Güvenlik notu: Yoğun bir uçucu yağdır; saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, bir taşıyıcı yağla yüksek oranda seyreltilmeli, yutulmamalı, çocuklardan uzak tutulmalı ve gözle temasından kaçınılmalıdır. Tisserand ve Young, kost yağının cilde duyarlılık potansiyeli taşıdığını belirtir.

Saklama: Işıktan ve ısıdan uzakta, ağzı sıkıca kapalı koyu cam şişede, serin yerde saklanır.

Sık sorulan sorular

Udi hindi yağı nedir?

Saussurea costus kökünden buharla damıtılan, ağır ve toprak kokulu uçucu bir yağdır.

Udi hindi yağı nasıl elde edilir?

Kurutulmuş kökler buharla damıtılır; verim düşük, damıtma süresi uzundur.

Udi hindi neden koruma altındadır?

Aşırı toplama nedeniyle doğal popülasyonları azaldığı için bitki uluslararası düzenlemelerle korunur.

Udi hindi yağı nasıl saklanır?

Işıktan ve sıcaktan uzakta, koyu cam şişede, ağzı sıkıca kapalı saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.

WhatsApp