Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
lavanta, lavanta çiçeği, gerçek lavanta, İngiliz lavantası; İngilizce lavender, English lavender, true lavender
Familya
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Kullanılan kısım
Çiçekler ve çiçekli başaklar (kurutulmuş)
Lavanta, mor çiçekli başakları ve tatlı, temiz kokusuyla bilinen, Akdeniz kökenli bir çalımsı bitkidir. Latince adı Lavandula angustifolia olan gerçek lavanta, kurutulmuş çiçekleri ve kokulu keseleriyle yüzyıllardır evlerin sevilen kokusudur. Türkiye'de Isparta çevresindeki lavanta tarlaları son yıllarda ün kazanmıştır.
Botanik özellikleri
Lavandula angustifolia, 30-80 santim boylanan, tabanı odunsu, çok yıllık bir çalıcıktır. Yaprakları dar, şerit biçimli, grimsi yeşil ve kenarları hafif kıvrıktır. Yaz aylarında uzun, yapraksız saplar üzerinde mavimsi mor, küçük çiçeklerden oluşan başaklar açar. Bitkinin yeşil kısımlarında ve özellikle çiçeklerin çanak yapraklarında bulunan salgı tüyleri, kokulu uçucu yağı taşır.
Gerçek lavanta Batı Akdeniz'in, özellikle Fransa, İspanya ve İtalya'nın dağlık, kireçli yamaçlarından gelir. Bugün geniş tarlalarda yetiştirilen lavantaların önemli bir kısmı, gerçek lavanta ile geniş yapraklı lavantanın melezi olan lavandindir (Lavandula × intermedia). Sitemizde ayrı kartta anlatılan Karabaş Otu (Lavandula stoechas) ise aynı cinsin, Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında yabani yetişen bir türüdür; çiçek başağının tepesinde tavşan kulağını andıran iri mor yapraklar bulunur ve kokusu daha keskin, kâfurumsudur. Lavantadan damıtılan uçucu yağ ise Lavanta Yağı kartında ele alınır.
Tarihçe
Lavanta adı genellikle Latince yıkamak anlamına gelen lavare fiiline bağlanır; Romalıların banyo ve çamaşır suyuna kokulu otlar kattığı bilinir. Dioskorides'in stoichas adıyla anlattığı bitki, Ege'de yetişen Lavandula stoechas'tır. Gerçek lavanta ise Orta Çağ'da manastır bahçelerinde yetiştirilmeye başlanmış ve Avrupa'nın her yanına buradan yayılmıştır.
16. ve 17. yüzyıllardan itibaren lavanta, İngiltere'de ve Fransa'da kokulu su ve parfüm yapımının temel bitkilerinden biri oldu. İngiltere'de Mitcham çevresi, Fransa'da ise Provence bölgesi lavanta tarımıyla ün kazandı. Türkiye'de lavanta tarımı daha yenidir; Isparta'nın Keçiborlu ilçesine bağlı Kuyucak köyü, lavanta tarlalarıyla bugün ülkenin tanınmış ziyaret noktalarından biri olmuştur.
Kültürdeki yeri
Lavanta, kokusu nedeniyle evlerin ve dolapların sevilen bitkisidir. Kurutulmuş çiçekler küçük tül ya da bez keselere doldurularak çamaşır dolaplarına, çekmecelere ve yastık aralarına konur; bu eski bir ev geleneğidir. Lavanta demetleri kurutularak vazolarda süs olarak tutulur. Provence'ta temmuz ayındaki lavanta hasadı, bölgeye turist çeken bir şenliğe dönüşmüştür.
Türkiye'de Kuyucak köyünde haziran sonu ve temmuz başındaki çiçeklenme dönemi, binlerce fotoğraf meraklısını ve gezgini bölgeye çeker. Köylüler kurutulmuş lavanta demetleri, kokulu keseler ve lavanta kolonyası gibi ürünleri satar. Bu yönüyle lavanta, kırsal bir köy için yeni bir geçim kaynağı ve tanıtım aracı olmuştur. Lavanta rengi de Türkçede açık mor tonlarını anlatan bir renk adı olarak yerleşmiştir.
Mutfakta
Lavanta, az miktarda kullanıldığında mutfakta da yer bulur. Bazı üreticiler Provence otları karışımına lavanta çiçeği ekler; kurabiye, kek, dondurma, bal ve şuruplarda koku verici olarak kullanılır. Mutfak için yalnızca gıda amaçlı yetiştirilmiş, tarım kimyasalı kullanılmamış gerçek lavanta çiçeği tercih edilmelidir. Tadı güçlü ve hafif acımsı olduğundan fazlası tarife sabun kokusu verebilir.
Kurutulmuş lavanta çiçeği, kapağı sıkı cam kavanozda, ışıktan ve nemden uzak saklanır; bu koşullarda kokusunu bir yıla kadar korur. Kokulu kese olarak kullanılan çiçeklerin kokusu azaldığında keseler hafifçe ovuşturularak koku tazelenebilir. Lavanta yağı ise doğrudan yenmez ve mutfakta kullanılmaz.
Bu bitkiyle ilgili ürünlerimiz
Kırıntı
Ürün 10 ml'dir.Kullanım Şekli: Buhurdanın üst haznesine su koyunuz. Suyun içine LAVANTA KOKULU BUHURDANLIK ESANSINDAN tercihe göre birkaç…
Ürün 10 ml'dir.Kullanım Şekli: Buhurdanın üst haznesine su koyunuz. Suyun içine LAVANTA KOKULU BUHURDANLIK ESANSINDAN tercihe göre birkaç damla damlatınız. Buhurdanın alt kısmındaki hazneye tealight mumu yakarak yerleştiriniz.
Lavanta, Ballıbabagiller familyasından, mor çiçekli başakları ve güçlü kokusuyla bilinen çalımsı bir bitkidir. Gerçek lavantanın Latince adı Lavandula angustifolia'dır.
Lavanta ile karabaş otu arasındaki fark nedir?
İkisi de Lavandula cinsindendir. Karabaş otu (Lavandula stoechas) Türkiye'de yabani yetişir, başağının tepesinde iri mor yapraklar bulunur ve kokusu daha keskindir. Gerçek lavantanın başakları ince ve uzundur, kokusu daha tatlıdır.
Türkiye'de lavanta nerede yetişir?
Türkiye'de en tanınmış lavanta tarlaları Isparta'nın Keçiborlu ilçesindeki Kuyucak köyündedir. Lavanta kuru, güneşli ve kireçli topraklarda iyi yetişir.
Kurutulmuş lavanta nasıl saklanır?
Kapağı sıkı bir cam kavanozda, ışıktan ve nemden uzak saklanır. Bu koşullarda kokusunu bir yıla kadar korur.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Upson, T. ve Andrews, S., The Genus Lavandula, Royal Botanic Gardens, Kew, 2004. Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.