Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Buğday Tohumu Yağı (Triticum aestivum) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Buğday Tohumu Yağı fotoğraf 1Buğday Tohumu Yağı fotoğraf 2Buğday Tohumu Yağı fotoğraf 3
Fotoğraflar: Jasper Shide, CC0 · Cephas, CC BY-SA 4.0 · Matt Lavin from Bozeman, Montana, USA, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Buğday Tohumu Yağı

Triticum aestivum L.

Diğer adları
Buğday ruşeym yağı, buğday rüşeymi yağı; İngilizce: wheat germ oil; INCI: Triticum Vulgare Germ Oil
Kaynak bitkinin familyası
Poaceae (Buğdaygiller)
Elde edildiği kısım
Ruşeym (buğday tanesinin çimlenen embriyo kısmı)

Buğday tohumu yağı, ekmeklik buğday tanesinin küçücük çimlenme bölümü olan ruşeymden elde edilir. Bir tonluk buğdaydan çok az yağ çıktığı için ender ve değerli bir yağdır. Koyu rengi ve güçlü tahıl kokusuyla diğer bitkisel yağlardan kolayca ayırt edilir.

Elde edilişi

Buğday tanesinin yalnızca birkaç yüzde kadarını oluşturan ruşeym, un öğütülürken kepek ve endospermden ayrılır. Ruşeym ya doğrudan soğuk sıkımla preslenir ya da çözücü ekstraksiyonuyla işlenir; soğuk sıkım yağı rengini ve kokusunu korur. Hammadde az olduğu için verim düşüktür, bu yüzden yağın fiyatı genel olarak yüksektir.

Triticum aestivum, yıllık bir tahıl bitkisidir; sapı içi boş, başağı sıklıkla kılçıklıdır. Buğdayın atalarının Güneydoğu Anadolu'dan Doğu Akdeniz'e uzanan Bereketli Hilal bölgesinde yetiştiği kabul edilir; bu nedenle Anadolu, buğdayın kültüre alındığı coğrafyanın merkezindedir. Bugün Türkiye'de Orta Anadolu, Trakya ve Güneydoğu Anadolu ovalarında geniş alanlarda yetiştirilir. Tokat ve Turhal çevresindeki ovalar da buğday tarımının yürütüldüğü yerlerdendir.

Tarihçe

Buğday, insanlığın tarıma geçtiği ilk bitkilerden biridir; Anadolu ve Mezopotamya'daki yerleşimlerde on bin yılı aşkın süre öncesine ait buğday kalıntıları bulunmuştur. Antik Yunan ve Roma yazarları buğdayı temel gıda olarak anlatır. Türkçedeki “buğday” sözcüğü Eski Türkçe kökenlidir.

Ruşeymin ayrı bir hammadde olarak değerlendirilmesi ve yağının çıkarılması ise modern değirmencilik ve yağ sanayisinin gelişmesiyle 20. yüzyılda yaygınlaşmış, geleneksel bir aktar ürünü olmamıştır. Bu yüzden eski kaynaklarda doğrudan bu yağa ilişkin bir kayıt aramak yanıltıcı olur.

Renk, koku ve yapısı

Buğday tohumu yağı koyu altın sarısından kahverengiye uzanan bir renk taşır, kıvamı akışkan ama diğer yağlara göre hafif yoğundur. Kokusu belirgin, tahılımsı ve yer yer ekşimsi bir ruşeym kokusudur. Yağ asidi bileşiminde linoleik asit baskındır; bunun yanında oleik, palmitik ve az miktarda alfa-linolenik asit bulunur. Çoklu doymamış yağ asitlerinin yüksek olması nedeniyle hava ve ışıkla çabuk bozulur. Soğukta bulanıklaşabilir ve yoğunlaşabilir; bu durum kalitesizlik göstergesi değildir.

Kullanımı

Buğday tohumu yağı mutfakta pişirme yağı olarak değil, damla damla salata ve soğuk yemeklerin üzerine eklenen kokulu bir yağ olarak kullanılır; ısıtılması önerilmez.

Kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağı karışımlarında ve sabunlarda yer alır. Sabun yapımında genellikle küçük oranlarda, yağ karışımının son bölümüne eklenir. Güçlü kokusu nedeniyle karışımlarda az miktarda kullanılır. Yağ, bazı kozmetik tariflerinde başka yağların raf ömrünü uzatmak için de karışıma katılır.

Saklama: Yağ çok çabuk acılaşır. Koyu renkli, ağzı sıkı kapanan küçük şişelerde, serin ve karanlık yerde, tercihen buzdolabında saklanmalıdır. Açıldıktan sonra kısa sürede tüketilmesi gerekir; ekşi, boyalı ya da sert koku gelişirse atılmalıdır.

Bu yağı içeren ürünlerimiz

Sık sorulan sorular

Buğday tohumu yağı nedir?

Buğday tanesinin çimlenen kısmı olan ruşeymden elde edilen, koyu renkli ve güçlü kokulu bir bitkisel yağdır.

Buğday tohumu yağı nasıl elde edilir?

Un üretiminde ayrılan ruşeym soğuk sıkımla preslenir ya da çözücü ekstraksiyonuyla işlenir; verim düşüktür.

Buğday tohumu yağı neden çabuk acılaşır?

Yapısında çoklu doymamış yağ asitleri bol olduğu için oksijen, ısı ve ışıkla hızla tepkimeye girer ve bozulur.

Buğday tohumu yağı nasıl saklanır?

Koyu cam şişede, ağzı sıkıca kapalı olarak serin yerde ya da buzdolabında saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.
Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.

WhatsApp