Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Çemen Yağı (Trigonella foenum-graecum) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Çemen Yağı fotoğraf 1Çemen Yağı fotoğraf 2Çemen Yağı fotoğraf 3Çemen Yağı fotoğraf 4Çemen Yağı fotoğraf 5
Fotoğraflar: Atudu, CC BY-SA 4.0 · Zenon Sych, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Ajtjohnsingh, CC BY-SA 4.0 · Malyadri, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Çemen Yağı

Trigonella foenum-graecum L.

Diğer adları
Çemen otu yağı, boy otu yağı, pastırma çemeni yağı; İngilizce: fenugreek oil
Kaynak bitkinin familyası
Fabaceae (Baklagiller)
Elde edildiği kısım
Tohum

Çemen yağı, Kayseri pastırmasının kırmızı kabuğunu oluşturan çemen hamurunun bitkisi Trigonella foenum-graecum'un tohumlarından hazırlanır. Sarımsı-kehribar rengi ve akçaağaç şurubunu andıran tatlımsı, baharatlı kokusuyla bilinir. Tohumlarını tarih boyunca baharat olarak değerlendirmiş olan çemen otu, mutfaktan el sanatlarına kadar uzanan geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Elde edilişi

Yağ, kurutulmuş tohumların bir taşıyıcı yağda bekletilmesi (maserasyon) ya da tohumdan çözücü ekstraksiyonuyla elde edilir; ayrıca damıtma ile uçucu fraksiyonları ayrılabilir. Tohum öğütüldüğünde yağ verimi düşüktür.

Trigonella foenum-graecum, kırk-seksen santimetre boyunda, tek yıllık bir baklagildir. Yaprakları üç yaprakçıklı, çiçekleri soluk sarımsı-beyaz, meyveleri uzun, kıvrık bakla biçimindedir. Akdeniz çevresi ve Güney Asya kökenlidir; Türkiye'de çoğunlukla Kayseri ve İç Anadolu çevresinde tohumu için yetiştirilir.

Tarihçe

Çemen otu, antik Mısır'dan Akdeniz'e kadar çok eskiden beri bilinen bir bitkidir. Dioskorides ve Plinius ondan söz eder. Latince tür adı foenum-graecum, Yunan otu, yani kurutulmuş Yunan otu anlamına gelen bir tamlamadır; bu ad, Roma çağında yem olarak toplanan kurutulmuş bitkiye gönderme yapar.

Kayseri pastırması geleneğinde çemen ayrı bir yer tutar. Pastırma çemeni, öğütülmüş tohumun su, sarımsak ve kırmızı biberle yoğrulmasıyla elde edilir ve etin dış yüzeyini kaplar.

Renk, koku ve yapısı

Yağın rengi sarımsıdan amber rengine uzanır. Kokusu tatlı, baharatlı, akçaağaç şurubu ve kavrulmuş şeker anımsatan belirgin bir nota taşır; bu koku sotolon gibi bileşiklerle ilişkilendirilir. Tohum yağında yağ asitleri arasında linoleik asit öne çıkar. Kıvamı akıcıdır; soğukta bulanabilir.

Kullanımı

Tohum, baharat olarak Hint köri karışımlarında, Orta Doğu mutfağında ve pastırma çemeninde kullanılır. Yağ ise ağırlıkla dış kullanıma yönelik üründür: cilt ve saç bakım ürünlerinde, el yapımı sabunlarda ve masaj yağlarında yer alabilir. Kokulu karışımlarda doğal bir aroma bileşeni olarak da kullanılır.

Saklama: Işıktan ve sıcaktan uzakta, ağzı sıkıca kapalı koyu cam şişede, serin yerde saklanır. Açıldıktan sonra uzun süre bekletilirse acılaşabilir; kokusu değişen yağ kullanılmamalıdır.

Bu yağı içeren ürünlerimiz

Sık sorulan sorular

Çemen yağı nedir?

Çemen tohumlarından hazırlanan, tatlımsı ve baharatlı kokulu, sarımsı-kehribar renkli bir yağdır.

Çemen yağı nasıl elde edilir?

Tohumlar taşıyıcı yağda bekletilir ya da ekstraksiyonla yağı ayrılır.

Çemen yağı neden bu kadar yoğun kokar?

Tohumdaki sotolon gibi aromatik bileşikler akçaağaç şurubunu andıran belirgin bir koku verir.

Çemen yağı nasıl saklanır?

Işıktan ve sıcaktan uzakta, koyu cam şişede ve ağzı kapalı saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Dalby, A., Dangerous Tastes: The Story of Spices, British Museum Press, 2000.

WhatsApp