Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Akşam çuha çiçeği yağı, gece çuha çiçeği yağı; İngilizce: evening primrose oil; INCI: Oenothera Biennis Oil
Kaynak bitkinin familyası
Onagraceae
Elde edildiği kısım
Tohum (Oenothera tohumu)
Piyasada “çuha çiçeği yağı” adıyla satılan ürün, aslında bahar çuha çiçeğinden değil, akşam çuha çiçeği denen Oenothera bitkisinin tohumundan elde edilir. Kuzey Amerika kökenli bu bitkinin sarı çiçekleri yalnızca akşam saatlerinde açılır ve ertesi gün solar.
Elde edilişi
Oenothera biennis tohumları, çiçek soldukça oluşan uzun kapsüllerde gelişir. Kapsüller olgunlaşınca hasat edilir, tohumlar ayrılıp temizlenir ve soğuk presle sıkılır. Tohumlar çok küçüktür ve yağ oranı sınırlıdır; bu yüzden verim düşüktür ve ürün görece pahalıdır.
Oenothera biennis, iki yıllık, dik gövdeli, boyu bir ile iki metre arasında değişen otsu bir bitkidir. İlk yıl yaprak rozeti, ikinci yıl çiçek açan gövde oluşturur. Limon sarısı, dört taçyapraklı çiçekleri akşam üstü açılır ve gece boyunca yayılır; adı da buradan gelir. Kuzey Amerika'nın yerlisidir, bugün Avrupa'da ve Türkiye'de yol kenarlarında ve boş arazilerde yabanileşmiş olarak görülür; tohum için Avrupa ve Çin'de ekilir.
ÖNEMLİ NOT: Türkçede “çuha çiçeği” adı genellikle Primula cinsindeki bahar çiçekleri için kullanılır (Primulaceae). Yağ ise Oenothera tohumundan çıkar; bu iki bitki birbiriyle akraba değildir ve karıştırılmamalıdır.
Tarihçe
Oenothera, Kuzey Amerika'nın yerli halklarınca bilinen bir bitkidir. Avrupa'ya 17. yüzyılın başında, Virginia'dan gelen bitkiler aracılığıyla götürülmüş ve botanik bahçelerinde yetiştirilmiştir. Zamanla Avrupa'da yaygınlaşıp doğal bitki örtüsüne karışmıştır.
Bilimsel adı Yunanca “oinos” (şarap) ve “thera” (avlamak) sözcüklerine dayandırılır; Yunan kökeni tartışmalı olan bu ad, bitkinin Antik Çağ'daki bir başka bitkiyle karıştırılmasından kalma olabilir. Dioskorides'in anlattığı çuha çiçeği benzeri bitkilerle ilişkisi yoktur, çünkü Oenothera Yeni Dünya bitkisidir. Tohum yağı yakın dönemde keşfedilip sanayide değerlendirilmiştir.
Renk, koku ve yapısı
Akşam çuha çiçeği yağı açık sarıdan yeşilimsi sarıya uzanan renkte, akışkan ve hafif kokulu bir yağdır; kokusu ceviz ve tohum benzeridir. Yağ asidi bileşiminde linoleik asit çok yüksek oranda bulunur; tohum yağlarında nadir görülen gama-linolenik asit de önemli bir paya sahiptir. Çoklu doymamış yağ asitleri yüksek olduğundan ışık ve hava ile çabuk bozulur. Soğukta bulanıklaşabilir.
Kullanımı
Akşam çuha çiçeği yağı kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağı karışımlarında, taşıyıcı yağ olarak ve sabunlarda kullanılır. Sabun yapımında doymamış yağ asitleri bol olduğu için çok küçük miktarda ve genellikle karışımın son aşamasında eklenir. Hafif dokusu nedeniyle başka yağlarla karıştırılır.
Mutfakta yağ olarak yaygın bir kullanımı yoktur; ısıtılmamalıdır.
Saklama: Çok çabuk acılaşan bir yağdır. Koyu cam şişede, ağzı sıkıca kapalı olarak serin ve karanlık yerde, tercihen buzdolabında saklanmalı ve açıldıktan sonra kısa sürede kullanılmalıdır. Isı ve ışık bozulmayı hızlandırır; keskin, boyalı ya da ekşi koku gelişen yağ atılmalıdır.
Ticarette “çuha çiçeği yağı” adıyla satılan ürün, akşam çuha çiçeği olarak bilinen Oenothera bitkisinin tohumlarından soğuk sıkımla elde edilen bir yağdır.
Çuha çiçeği yağı bahar çuha çiçeğinden mi yapılır?
Hayır. Bahar çuha çiçeği Primula cinsindendir ve farklı bir familyaya aittir; yağın kaynağı Oenothera tohumudur.
Çuha çiçeği yağı nasıl elde edilir?
Olgun kapsüllerden ayrılan tohumlar temizlenir ve soğuk presle sıkılır; tohumlar çok küçük olduğundan verim düşüktür.
Çuha çiçeği yağı nasıl saklanır?
Koyu cam şişede, serin ve karanlık yerde, mümkünse buzdolabında ve ağzı kapalı olarak saklanır.
Kaynaklar
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.