Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Gül Yağı (Rosa × damascena) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Gül Yağı fotoğraf 1Gül Yağı fotoğraf 2Gül Yağı fotoğraf 3
Fotoğraflar: H. Zell, CC BY-SA 3.0 · H. Zell, CC BY-SA 3.0 · Nabil Talibi, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gül Yağı

Rosa × damascena Herrm. (syn. Rosa damascena Mill.)

Diğer adları
Gülyağı, Isparta gülyağı, rose otto, attar of rose (İng.); INCI: Rosa Damascena Flower Oil
Kaynak bitkinin familyası
Rosaceae (Gülgiller)
Elde edildiği kısım
Taç yaprak (çiçek)

Gül yağı, şafakta toplanan yağ gülü yapraklarının damıtılmasıyla elde edilen, dünyanın en pahalı uçucu yağlarından biridir. Bir kilogram yağ için birkaç ton gül yaprağı gerekir. Türkiye, özellikle Isparta, Bulgaristan'ın Kazanlık yöresiyle birlikte gül yağının iki büyük üretim merkezinden biridir. Gül suyu ise damıtımın sulu yan ürünüdür ve aynı şey değildir.

Elde edilişi

Gül yağı, mayıs sonu ile haziran başında, güneş yükselmeden önce elle toplanan taç yaprakların bakır kazanlarda buharla damıtılmasıyla elde edilir. İlk damıtımdan gelen su yeniden damıtılır; yağ, soğutucudan çıkan suyun yüzeyinde toplanır. Verim çok düşüktür: bir kilogram yağ için yaklaşık üç ile dört ton yaprak gerektiği yaygın biçimde belirtilir.

Rosa damascena, kokulu pembe çiçekleriyle tanınan, dikenli, çok yıllık bir çalıdır. Isparta'da yağ gülü yetiştirilmesi 19. yüzyılın sonlarına doğru başlamış, Eğirdir Gölü çevresindeki yüksek rakımlı topraklar bu işin merkezi olmuştur. Çiçek açma dönemi kısa olduğundan hasat yaklaşık bir ay sürer. Kimyasal çözücüyle elde edilen gül absolüsü ise buharla damıtılan yağdan ayrı bir üründür.

Tarihçe

Gül, Anadolu ve Orta Doğu kültürünün en eski süs ve koku bitkilerindendir. Şam gülü diye de anılan Rosa damascena, İran ve Suriye kuşağından Osmanlı topraklarına yayılmıştır. Gül suyu ve gülyağı, Osmanlı'da saray ve konak kültürünün, hamam ve şerbet geleneğinin ayrılmaz parçasıydı. Gül suyu serpme ve gül şişesi sunma, ağırlama adabının parçasıydı.

Isparta'da gülcülük 19. yüzyılın sonlarına doğru gelişti ve bölge zamanla ülkenin gül başkenti sayıldı. Plinius gülün Roma'daki yaygın kullanımını, Dioskorides gül türlerini kaydeder.

Renk, koku ve yapısı

Gül yağı soluk sarıdan yeşilimsi sarıya kadar değişen renkte, hafif viskoz bir sıvıdır. Kokusu tatlı, derin ve çiçeksidir. Başlıca kokulu bileşenleri sitronelol, geraniol, nerol ve feniletil alkoldür; bunlara mumsu bileşenler eşlik eder. Yaklaşık yirmi derecenin altında yağın içindeki mumsu kısım kristalleşir ve yağ bulanıklaşır, hatta katılaşır. Isıtıldığında yeniden akıcılaşır; bu durum saflığın alametlerinden sayılır.

Kullanımı

Gül yağı parfümeride ve lüks bakım ürünlerinde bir koku ana maddesidir. Sabun, krem ve masaj yağlarında, çok düşük oranlarda koku olarak kullanılır. Lokum, şerbet gibi geleneksel tatlılarda aroma verici olarak gül suyu kullanılır, gül yağı bunun yerine geçmez; çok yoğun olduğundan evde gıdaya katılması önerilmez.

Güvenlik notu: Gül yağı çok yoğundur. Saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, mutlaka bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle temasından kaçınılmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır. Fiyatı yüksek olduğundan taklit ve katkılı ürünlere dikkat edilmelidir.

Saklama: Koyu cam şişede, kapağı sıkı kapalı, serin ve karanlıkta saklanır. Soğukta katılaşması normaldir.

Bu yağı içeren ürünlerimiz

Sık sorulan sorular

Gül yağı nedir?

Yağ gülü yapraklarının buharla damıtılmasıyla elde edilen, çok değerli uçucu yağdır.

Gül yağı nasıl elde edilir?

Şafakta toplanan taç yapraklar bakır kazanlarda buharla damıtılır; yağ, kondense olan suyun yüzeyinden ayrılır.

Gül yağı ile gül suyu arasındaki fark nedir?

Gül yağı yaprakların uçucu yağ fazıdır, gül suyu ise aynı damıtımın çok seyreltik sulu kısmıdır.

Gül yağı neden soğukta katılaşır?

İçindeki mumsu bileşenler yaklaşık yirmi derece altında kristalleşir; ısıtılınca yağ yeniden akıcılaşır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp