Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Soya Yağı (Glycine max) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Soya Yağı fotoğraf 1Soya Yağı fotoğraf 2Soya Yağı fotoğraf 3Soya Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Isarnan, Public domain · Harry Rose from South West Rocks, Australia, CC BY 2.0 · Ayotte, Gilles, 1948-, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Soya Yağı

Glycine max (L.) Merr.

Diğer adları
Soya fasulyesi yağı; İngilizce: soybean oil; INCI: Glycine Soja Oil
Kaynak bitkinin familyası
Fabaceae (Baklagiller)
Elde edildiği kısım
Tohum (soya fasulyesi)

Soya yağı, dünyada en çok üretilen ve tüketilen bitkisel yağlardan biridir. Doğu Asya kökenli soya fasulyesinin tohumlarından elde edilen yağ, sofra yağından margarine, sosundan sabuna kadar çok geniş bir alanda kullanılır.

Elde edilişi

Soya yağı sanayide genellikle çözücü ekstraksiyonuyla elde edilir: Fasulyeler temizlenir, kırılır, pul haline getirilir ve çözücüyle yağı alınır; ardından ham yağ rafine edilir, kokusu ve rengi giderilir. Soğuk sıkım soya yağı da küçük ölçekte üretilir ve daha koyu, fasulyemsi kokuludur. Soya fasulyesinde yağ oranı kabaca beşte bir civarındadır; geride kalan küspe protein açısından zengin olup hayvan yemi ve gıda sektöründe kullanılır.

Glycine max, bir yıllık, tüylü gövdeli bir baklagildir. Anavatanı Doğu Asya, özellikle Çin'dir. Bugün en büyük üreticiler Amerika, Brezilya ve Arjantin'dir. Türkiye'de soya, Çukurova, Adana, Osmaniye ve Hatay gibi sıcak ve sulak ovalarda, ayrıca Ege'de yetiştirilir; yağ üretimi için ayrıca ithal fasulye de işlenir.

Tarihçe

Soya, Çin'de binlerce yıldır yetiştirilen eski bir kültür bitkisidir; tofu, soya sütü ve fermente soya sosu gibi gıdalar bu geleneğin ürünüdür. Japonca “shoyu” (soya sosu) sözcüğü Avrupa dillerine “soy” biçiminde geçmiş, bitkinin batıdaki adı da buradan türemiştir. Avrupa'ya 17. ve 18. yüzyıllarda ulaşan soya, 20. yüzyılda yağ sanayisinin yükselişiyle Amerika'da büyük ölçekli ekilmeye başlanmıştır.

Glycine, Yunanca “glykys” (tatlı) sözcüğünden türetilmiştir; “max” ise “büyük” anlamına gelir. Antik Akdeniz kaynaklarında soyaya rastlanmaz, çünkü bitki Avrupa ve Orta Doğu'ya sonradan gelmiştir.

Renk, koku ve yapısı

Rafine soya yağı soluk sarı, neredeyse kokusuz ve akışkandır; ham yağ ise daha koyu ve fasulyemsi kokuludur. Yağ asidi bileşiminde linoleik asit ağırlıktadır, onu oleik, palmitik ve alfa-linolenik asit izler. Çoklu doymamış yağ asitlerinin payı yüksek olduğundan yüksek ısıda ve uzun saklamada zamanla kokusu değişebilir. Soğukta bulanıklaşma eğilimi azdır; bu özelliğiyle buzdolabında genellikle berrak kalır.

Kullanımı

Soya yağı mutfakta kızartma, pişirme ve salata soslarında kullanılan, tadı nötr bir sıvı yağdır; mayonez, margarin ve hazır soslarda sık rastlanan bileşendir. Soğuk sıkım soya yağı fasulyemsi tadıyla soğuk yemeklerde tercih edilir.

Kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağlarında ve sabunlarda yer alır; sabun yapımında yumuşak, kolay köpüren bir sabun için zeytinyağı ve hindistancevizi yağıyla birlikte karışıma eklenir. Mum yapımında soya mumu, hidrojene edilmiş soya yağından yapılır ve yaygın bir doğal mum türüdür.

Saklama: Serin, karanlık ve ağzı kapalı kapta saklanmalıdır. Isı ve ışık, rengin koyulaşmasına ve balıksı bir kokunun oluşmasına yol açabilir; böyle bir yağ kullanılmamalıdır. Soya bilinen bir alerjen olduğundan etikette belirtilir.

Bu yağı içeren ürünlerimiz

Sık sorulan sorular

Soya yağı nedir?

Soya fasulyesi tohumlarından elde edilen, sofra yağı olarak ve sanayide yaygın kullanılan bitkisel yağdır.

Soya yağı nasıl elde edilir?

Fasulyeler kırılıp pul haline getirilir, çözücüyle yağı alınır ve ham yağ rafinasyonla temizlenir; küçük ölçekte soğuk presleme de uygulanır.

Soğuk sıkım soya yağı ile rafine arasındaki fark nedir?

Soğuk sıkım yağ koyu renkli ve fasulyemsi kokuludur; rafine yağ açık renkli, kokusuz ve ısıya daha dayanıklıdır.

Soya yağı nasıl saklanır?

Işıktan uzak, serin yerde, ağzı kapalı kapta saklanır; kapağı açık bırakılırsa acılaşır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.
Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.

WhatsApp