Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Isırgan Otu (Urtica dioica) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Isırgan Otu fotoğraf 1Isırgan Otu fotoğraf 2Isırgan Otu fotoğraf 3Isırgan Otu fotoğraf 4Isırgan Otu fotoğraf 5Isırgan Otu fotoğraf 6
Fotoğraflar: Danny Steven S., CC BY-SA 3.0 · Rillke, CC BY-SA 3.0 de · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Balajijagadesh, CC BY-SA 4.0 · Alvesgaspar, CC BY-SA 4.0 · Vinayaraj, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Isırgan Otu

Urtica dioica L.

Diğer adları
Isırgan, dızlağan, dalağan, gezgen, cincar, ısırgı
Familya
Urticaceae (Isırgangiller)
Kullanılan kısım
Yapraklar ve genç sürgünler, tohumlar, kökler
Yağı
Isırgan Tohumu Yağı

Dokunulduğunda deriyi yakan tüyleriyle herkesin tanıdığı, nemli ve verimli topraklarda kümeler oluşturan çok yıllık bir bitkidir. Karadeniz başta olmak üzere Anadolu mutfağında bahar sebzesi olarak pişirilir; lifinden binlerce yıldır kumaş da dokunmuştur.

Botanik özellikleri

50–150 cm boylanan, toprak altında sürünen gövdesiyle hızla yayılan, çok yıllık bir bitkidir. Gövdesi dört köşelidir.

Yaprakları karşılıklı dizilmiş, yürek biçimli, sivri uçlu ve kenarları kaba dişlidir. Gövde ve yapraklar yakıcı tüylerle kaplıdır. Her tüy, ucu cam gibi kırılgan (silisli) küçük bir iğneye benzer; dokunulunca ucu kırılır ve içindeki histamin, asetilkolin ve formik asit içeren sıvı deriye geçerek yanma ve kaşıntı yapar. Pişirildiğinde ya da kurutulduğunda bu yakıcılık tamamen kaybolur.

Bitki iki evciklidir: erkek ve dişi çiçekler ayrı bitkilerde bulunur. Latince "dioica" (iki evli) adı buradan gelir. Küçük, yeşilimsi çiçekler yaprak koltuklarından sarkan salkımlar hâlinde açar. Azotça zengin toprakları sever; ahır çevrelerinde, bahçe kenarlarında, harabelerde ve dere boylarında yaygındır.

Tarihçe

Isırgan, insanlık tarihinin en eski lif bitkilerinden biridir. Danimarka'da Bronz Çağı'na ait bir mezarda ısırgan lifinden dokunmuş bir kumaş bulunmuştur. Avrupa'da 17. yüzyıla kadar ısırgan bezi yaygın olarak dokunmuş; Birinci Dünya Savaşı sırasında pamuk bulamayan Almanya, asker üniformaları için ısırgan lifine başvurmuştur.

Antik Çağ'da Dioskorides ve Plinius bitkiden ve yakıcı tüylerinden söz eder. Latince cins adı "Urtica", "yakmak" anlamına gelen "urere" fiilinden türemiştir.

Kültürdeki yeri

Karadeniz'de baharın ilk yeşilliklerinden biridir; köylerde eldivenle toplanır, haşlanıp çorbası ve kavurması yapılır. Bitkinin yakıcı olduğunu bilen çocuklara "ısırgana dokunma" uyarısı Anadolu'nun her yerinde tanıdıktır.

Bahçecilikte ısırgan yaprakları suda bekletilerek doğal bitki gübresi (ısırgan şerbeti) hazırlanır. Lifinden ip, çuval ve kumaş dokuma geleneği bugün yeniden ilgi görmektedir.

Mutfakta

Genç sürgünler ve taze yapraklar, ilkbaharda toplanıp pişirilerek ıspanak gibi kullanılır. Karadeniz'de ısırgan çorbası, ısırgan kavurması, mıhlaması ve böreği yapılır; Ege'de otlu böreklere katılır.

Toplarken eldiven kullanmak gerekir; birkaç dakika haşlanınca ya da kavrulunca yakıcılığı tamamen geçer. Kurutulmuş yaprakları bitki çayı olarak demlenir. Tohumlarından elde edilen yağ ise daha çok saç ve cilt bakım ürünlerinde kullanılır.

Bu bitkiyle ilgili ürünlerimiz

Bio Asia Isırgan Sabunu 150 Gr — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Bıo Asıa

Bio Asia Isırgan Otu Sabunu 150 gr, doğal isırgan otu özleri içeriğiyle cildinizi temizler ve besler. ; Bu sabun, tamamen doğal isırgan otu…

Isırgan Otu hakkında

Sık sorulan sorular

Isırgan otu nedir?

Isırgan otu (Urtica dioica), dokunulduğunda deriyi yakan tüyleriyle bilinen, çok yıllık bir bitkidir. Yaprakları pişirilerek yenir, kurutulmuş yaprakları çay olarak demlenir.

Isırgan neden yakar?

Yaprak ve gövdesindeki tüylerin ucu cam gibi kırılgandır; dokunulunca kırılır ve içindeki histamin ve formik asit içeren sıvı deriye geçer. Pişirilen ya da kurutulan ısırgan yakmaz.

Isırgan otu nasıl pişirilir?

Eldivenle toplanan taze yapraklar yıkanır ve birkaç dakika haşlanır ya da doğrudan kavrulur. Karadeniz'de çorbası, kavurması ve mıhlaması yapılır.

Isırgandan kumaş yapılır mı?

Evet. Gövdesindeki uzun lifler Bronz Çağı'ndan beri ip ve kumaş yapımında kullanılmıştır; Birinci Dünya Savaşı'nda Almanya üniforma kumaşı için ısırgan lifine başvurmuştur.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp